Người ta thường nghĩ rằng ngoại tình chỉ xảy ra khi hôn nhân có vấn đề. Vợ chồng không còn yêu nhau, thường xuyên cãi vã, đời sống tình dục nguội lạnh hoặc một người bị bỏ rơi về cảm xúc. Nhưng thực tế phức tạp hơn nhiều: có những người vẫn ngoại tình dù gia đình nhìn chung ổn định, vợ chồng yêu thương nhau và chính họ cũng thừa nhận rằng người bạn đời của mình không làm điều gì sai.
Điều này nghe có vẻ mâu thuẫn, nhưng nó cho thấy một điểm quan trọng: ngoại tình không phải lúc nào cũng xuất phát từ việc một người thiếu thứ gì đó trong hôn nhân. Đôi khi nó xuất phát từ chính những nhu cầu, xung đột và ham muốn bên trong người ngoại tình.
Một người có thể yêu vợ hoặc chồng nhưng đồng thời vẫn bị hấp dẫn bởi người khác. Hôn nhân không làm hệ thống hấp dẫn của con người tự động biến mất. Điều khác biệt nằm ở cách mỗi người phản ứng với sự hấp dẫn ấy. Có người nhận ra cảm xúc rồi để nó trôi qua. Có người duy trì khoảng cách. Nhưng cũng có người nuôi dưỡng nó bằng tin nhắn, những cuộc gặp riêng, sự tưởng tượng và cuối cùng vượt qua ranh giới.
Đối với một số người, vấn đề không phải họ muốn rời bỏ gia đình mà là họ muốn trải nghiệm một phiên bản khác của chính mình.
Trong đời sống gia đình, một người có thể đồng thời là chồng, vợ, cha, mẹ, người trả hóa đơn, người đưa con đi học, người giải quyết vô số trách nhiệm. Những vai trò ấy đem lại ý nghĩa nhưng đôi khi cũng khiến họ cảm thấy mình chỉ còn tồn tại thông qua trách nhiệm.
Khi gặp một người mới, họ có thể bất ngờ cảm thấy mình trẻ hơn, hấp dẫn hơn, tự do hơn hoặc thú vị hơn. Người mới chưa từng nhìn thấy họ lúc mệt mỏi, cáu gắt, bệnh tật hay đang xử lý những công việc rất đời thường. Trong mối quan hệ mới, họ có cơ hội trình bày phiên bản đẹp nhất của mình.
Vì vậy, có trường hợp người ngoại tình không chạy khỏi người bạn đời. Họ đang chạy khỏi một phần cuộc sống của chính mình.
Một nguyên nhân khác là nhu cầu được xác nhận giá trị. Một người có thể có người bạn đời yêu thương mình nhưng vẫn muốn biết: “Ngoài vợ/chồng mình ra, người khác còn thấy mình hấp dẫn không?”
Khi một người mới chủ động quan tâm, khen ngợi hoặc thể hiện ham muốn, cảm giác được lựa chọn có thể tạo ra một sự kích thích rất mạnh. Đối với người có lòng tự trọng phụ thuộc nhiều vào sự công nhận bên ngoài, cảm giác này đặc biệt dễ gây nghiện.
Ngoại tình cũng có thể liên quan đến tính cách và cách một người nhìn nhận ranh giới. Người thích tìm cảm giác mạnh, dễ hành động bốc đồng hoặc quen đặt nhu cầu tức thời của mình lên trên hậu quả lâu dài có thể dễ vượt qua ranh giới hơn. Một số người còn có khả năng tự hợp lý hóa rất mạnh: “Chỉ nói chuyện thôi”, “Chỉ một lần”, “Không ai biết thì không làm ai tổn thương”.
Những bước vượt ranh giới lớn thường bắt đầu bằng hàng loạt bước nhỏ như vậy.
Cũng có những thời điểm một người đặc biệt dễ bị cuốn vào một mối quan hệ bên ngoài: sau khi bước sang một cột mốc tuổi tác, sau khi con cái trưởng thành, sau một biến cố nghề nghiệp, sau khi mất người thân hoặc khi họ bắt đầu suy nghĩ nhiều về thời gian và tuổi trẻ đã qua.
Trong những giai đoạn đó, người ta có thể tự hỏi: “Cuộc đời mình còn bao nhiêu năm nữa?”, “Mình đã thực sự sống chưa?”, “Có phải mình sẽ sống thế này mãi?”
Một người mới xuất hiện đúng lúc có thể trở thành biểu tượng của một cuộc đời khác mà họ tưởng rằng mình đã bỏ lỡ.
Điều đáng chú ý là một cuộc ngoại tình trong hoàn cảnh này không nhất thiết chứng minh rằng gia đình trước đó không hạnh phúc. Hai điều đôi khi cùng tồn tại: một người có thể trân trọng gia đình của mình nhưng vẫn đưa ra một lựa chọn gây tổn thương cho chính gia đình ấy.
Vì vậy, khi hỏi “Nếu gia đình hạnh phúc thì tại sao còn ngoại tình?”, câu trả lời không phải lúc nào cũng nằm trong cuộc hôn nhân.
Đôi khi phải nhìn vào người ngoại tình: nhu cầu được công nhận, cách họ quản lý ham muốn, khả năng giữ ranh giới, sự bất mãn với chính mình, nhu cầu tìm cảm giác mới và cách họ đối diện với những thay đổi trong cuộc đời.
Hiểu nguyên nhân không có nghĩa là xóa bỏ trách nhiệm. Nhưng hiểu được điều đó giúp chúng ta thấy rằng ngoại tình là một hành vi phức tạp hơn rất nhiều so với công thức đơn giản: “Hôn nhân không hạnh phúc nên mới ngoại tình.”