Đây là một câu hỏi rất quan trọng khi cố gắng hiểu nguyên nhân của ngoại tình.
Nếu một cuộc hôn nhân không hạnh phúc tự động dẫn đến ngoại tình, vậy tại sao trong cùng một cuộc hôn nhân, hai người đều có thể cô đơn, thất vọng và bất mãn nhưng chỉ một người phản bội?
Câu trả lời cho thấy một điều:
hoàn cảnh có ảnh hưởng, nhưng hoàn cảnh không quyết định hành vi.
Hai người có thể cùng sống trong một môi trường nhưng có cách phản ứng hoàn toàn khác nhau.
Một người cảm thấy cô đơn và nghĩ:
“Mình phải nói chuyện với bạn đời.”
Người kia nghĩ:
“Không còn gì để nói nữa.”
Một người tìm tư vấn.
Người kia tìm một người bên ngoài để tâm sự.
Một người quyết định:
“Nếu không thể tiếp tục, tôi sẽ chia tay trước.”
Người kia nghĩ:
“Tôi vẫn muốn giữ gia đình nhưng cũng muốn có người khác.”
Những lựa chọn khác nhau xuất phát từ nhiều yếu tố.
Giá trị cá nhân
Có người coi sự chung thủy là một nguyên tắc rất mạnh.
Dù tức giận đến đâu, họ vẫn nghĩ:
“Nếu mình muốn người khác, trước hết phải kết thúc mối quan hệ hiện tại.”
Người khác có thể có ranh giới linh hoạt hơn hoặc dễ tự hợp lý hóa hành vi hơn.
Khả năng chịu đựng sự khó chịu
Một cuộc hôn nhân không hạnh phúc tạo ra nhiều cảm xúc khó chịu:
cô đơn,
buồn,
bị từ chối,
tức giận,
chán nản.
Có người có thể chịu đựng những cảm xúc này trong khi tìm cách giải quyết.
Người khác muốn thoát khỏi chúng càng nhanh càng tốt.
Nếu một người thứ ba đem lại cảm giác dễ chịu ngay lập tức, họ có thể bị cuốn vào đó.
Cách tìm kiếm sự công nhận
Một người khi tự tin thấp có thể quay vào bên trong:
“Mình cần hiểu tại sao mình cảm thấy như vậy.”
Người khác lại hướng ra ngoài:
“Mình cần một người chứng minh rằng mình vẫn hấp dẫn.”
Hai kiểu phản ứng dẫn đến những con đường rất khác nhau.
Khả năng đặt ranh giới
Cả hai vợ chồng đều có thể gặp những người hấp dẫn.
Nhưng một người nhận ra:
“Quan hệ này đang đi quá gần.”
Họ chủ động dừng lại.
Người kia tiếp tục trò chuyện, gặp riêng và giữ bí mật.
Qua thời gian, sự khác biệt nhỏ về ranh giới có thể dẫn tới kết quả rất khác.
Cơ hội
Không phải hai người luôn có cùng số lượng cơ hội.
Một người làm việc tại nhà, có mạng xã hội nhỏ và ít đi xa.
Người kia thường xuyên đi công tác, gặp nhiều người và có một đồng nghiệp đang thể hiện sự quan tâm.
Cùng mức độ bất mãn nhưng mức độ cơ hội rất khác nhau.
Cách nhìn về hậu quả
Một người nghĩ:
“Nếu mình ngoại tình, mình sẽ phá hủy lòng tin và có thể mất gia đình.”
Người khác lại nghĩ:
“Chỉ cần không ai biết thì không có gì thay đổi.”
Sự khác biệt trong cách đánh giá rủi ro ảnh hưởng mạnh đến hành vi.
Khả năng tự hợp lý hóa
Con người thường cần một câu chuyện để thấy mình vẫn là người tốt sau khi làm điều trái với giá trị.
Một người có thể không cho phép bản thân tạo ra câu chuyện đó.
Người kia lại nghĩ:
“Vợ tôi lạnh nhạt nên tôi có quyền.”
“Chồng tôi không quan tâm nên chuyện này không phải lỗi của tôi.”
“Cuộc hôn nhân đã chết từ lâu rồi.”
Những lý do có thể chứa phần nào sự thật, nhưng chúng cũng có thể trở thành giấy phép tâm lý để vượt ranh giới.
Điều này dẫn đến một điểm rất quan trọng:
Một cuộc hôn nhân không hạnh phúc có thể là bối cảnh chung của cả hai.
Nhưng ngoại tình vẫn là hành vi của một cá nhân.
Nếu chỉ nhìn vào cuộc hôn nhân để giải thích, chúng ta sẽ bỏ qua câu hỏi:
“Tại sao chính người này chọn cách này?”
Một người khác trong cùng hoàn cảnh có thể chọn:
đối thoại,
trị liệu,
sống ly thân,
ly hôn,
hoặc đơn giản là tiếp tục chịu đựng.
Điều này không có nghĩa người không ngoại tình luôn xử lý mọi thứ tốt hơn.
Họ cũng có thể phản ứng theo những cách không lành mạnh khác.
Nhưng nó cho thấy không có đường thẳng bắt buộc từ:
“Tôi không hạnh phúc”
đến:
“Tôi phải ngoại tình.”
Giữa hai điểm đó luôn có nhiều lựa chọn.
Vì vậy, khi hai người cùng sống trong một cuộc hôn nhân không hạnh phúc nhưng chỉ một người ngoại tình, sự khác biệt thường nằm ở sự kết hợp giữa:
giá trị cá nhân, tính cách, nhu cầu tâm lý, cơ hội, khả năng giữ ranh giới và những quyết định mà mỗi người đưa ra.
Đó cũng là lý do không thể nói đơn giản:
“Vì hôn nhân tệ nên họ mới ngoại tình.”
Chính xác hơn phải là:
Hôn nhân có thể tạo ra hoàn cảnh khiến một người dễ tổn thương hơn, nhưng cách họ phản ứng với hoàn cảnh đó vẫn thuộc về họ.