Cảm giác “người này hiểu mình” có thể rất mạnh vì con người thường coi việc được hiểu, được công nhận và được đáp lại như một thành phần quan trọng của intimacy.
Nếu một phụ nữ cảm thấy một người đàn ông khác hiểu mình hơn chồng, attraction có thể tăng không chỉ vì người đàn ông kia nói chuyện hay, mà vì interaction với anh ta đang tạo perceived responsiveness.
“Hiểu mình” không chỉ là đồng ý
Một người responsive không nhất thiết lúc nào cũng nói:
“Em đúng.”
Perceived responsiveness thường liên quan tới cảm giác rằng người kia:
hiểu điều mình muốn nói;
coi cảm xúc của mình là có ý nghĩa;
quan tâm tới nhu cầu của mình;
và phản ứng phù hợp với con người mình.
Harry Reis và các cộng sự coi responsiveness là một thành phần trung tâm của intimacy trong close relationships.
Vì thế câu:
“Anh ấy hiểu mình”
thường có sức nặng lớn hơn:
“Anh ấy đồng ý với mình.”
Feeling understood tạo emotional reward
Khi một phụ nữ kể điều khó nói và người kia phản ứng theo cách khiến cô ấy cảm thấy được nhìn thấy, interaction có thể mang reward lớn.
Ví dụ:
Cô ấy nói về một nỗi lo.
Người kia không vội sửa chữa.
Anh ta nhớ chi tiết cũ.
Anh ta hiểu tại sao điều đó quan trọng với cô ấy.
Não có thể bắt đầu liên kết người này với:
relief + validation + psychological safety.
Nếu interaction lặp lại, người kia trở nên increasingly salient.
Vì sao comparison với chồng dễ xuất hiện?
Bởi não thường đánh giá trải nghiệm theo tương phản.
Nếu chồng đang bận, mệt hoặc phản ứng ngắn:
“Đừng nghĩ nhiều nữa.”
trong khi người mới dành một giờ lắng nghe,
comparison rất dễ hình thành:
“Anh ấy hiểu mình hơn chồng.”
Nhưng comparison này có một vấn đề lớn:
hai người đang được quan sát trong hai điều kiện không cân bằng.
Chồng tồn tại trong:
công việc nhà; tài chính; con cái; mệt mỏi; xung đột; trách nhiệm.
Người mới có thể chủ yếu xuất hiện trong những cuộc trò chuyện chọn lọc, khi cả hai có thời gian và chú ý.
Do đó perception có thể đúng một phần nhưng vẫn không phải phép so sánh hoàn toàn công bằng.
Responsiveness dễ bị idealization khuếch đại
Nếu attraction đã xuất hiện, người phụ nữ có thể chú ý mạnh hơn tới evidence rằng:
“Anh ấy hiểu mình.”
Đồng thời những lúc người kia không hiểu có thể bị bỏ qua.
Đây chưa hẳn là cố tình.
Attention và memory thường bị ảnh hưởng bởi expectation.
Topic 31 sẽ đi sâu hơn vào idealization. Ở đây chỉ cần thấy rằng perceived responsiveness có thể trở thành một trung tâm reward của attraction.
“Được hiểu” có thể tạo cả emotional và sexual salience
Không nên mặc định cảm giác được hiểu chỉ liên quan tới romantic love.
Ở một số phụ nữ, emotional responsiveness có thể làm sexual desire tăng vì người kia trở nên:
an toàn hơn;
personally relevant hơn;
và psychologically close hơn.
Ở người khác, intimacy hoàn toàn không tạo sexual attraction.
Khác biệt cá nhân rất lớn.
Chồng không hiểu một lần ≠ người khác hiểu sâu hơn
Một lỗi nhận thức phổ biến là so:
một interaction tệ nhất với chồng
với
interaction tốt nhất với crush.
Ví dụ:
“Chồng mình không hiểu gì cả, còn anh ấy luôn biết mình cần gì.”
Nhưng từ “luôn” và “không bao giờ” thường xuất hiện khi emotional contrast mạnh.
Một alternative chưa được trải nghiệm qua:
trách nhiệm; conflict kéo dài; tài chính; parenting; bệnh tật; hoặc đời sống thường nhật.
Do đó feeling understood là dữ liệu có thật về trải nghiệm hiện tại, nhưng không phải bằng chứng chắc chắn về compatibility dài hạn.
Nghiên cứu intimacy nói gì?
Interpersonal process model của Reis và Shaver cho rằng self-disclosure và perceived responsiveness tương tác để xây dựng intimacy.
Nhiều nghiên cứu sau đó cho thấy responsiveness liên quan tới closeness và chất lượng quan hệ trong nhiều loại relationship.
Nhưng những nghiên cứu này không chứng minh:
“Được người khác hiểu sẽ khiến phụ nữ ngoại tình.”
Đó sẽ là suy diễn vượt quá bằng chứng.
Vì sao không đồng nghĩa ngoại tình?
Một phụ nữ có thể cảm thấy:
“Người này hiểu mình rất sâu.”
và vẫn quyết định giữ quan hệ ở mức friendship hoặc professional.
Emotional intimacy ≠ romantic intention.
Nếu attraction phát triển, intention và behavior vẫn là các tầng riêng.
Hiểu lầm thường gặp
“Người hiểu mình nhất chắc chắn là soulmate.”
Không có khái niệm khoa học đơn giản như vậy.
“Nếu người ngoài hiểu hơn chồng thì hôn nhân sai người.”
Không thể kết luận từ một comparison ngắn hạn.
“Emotional connection luôn nguy hiểm hơn sexual attraction.”
Hai loại attraction có thể phát triển theo các con đường khác nhau.
Kết luận
Cảm giác “người này hiểu mình hơn chồng” có thể tạo rung động vì perceived responsiveness là một thành phần mạnh của intimacy.
Được lắng nghe, hiểu và xác nhận có thể làm người kia trở thành nguồn emotional reward.
Nhưng comparison thường diễn ra giữa:
một người đã sống trong toàn bộ thực tế
và
một người mới chủ yếu xuất hiện trong những khoảnh khắc chọn lọc.
Vì thế cảm giác có thể rất thật mà kết luận từ nó vẫn cần được phân biệt.