Có thể. Khi một alternative trở nên salient, con người có thể tự động hoặc bán tự động đánh giá người đó bên cạnh partner hiện tại.
Comparison này không nhất thiết diễn ra như một bảng điểm có ý thức.
Nó có thể xuất hiện dưới dạng những suy nghĩ rất nhanh:
“Anh ấy nói chuyện nhẹ nhàng hơn.”
“Anh ấy tự tin hơn.”
“Chồng mình không bao giờ để ý chuyện đó.”
Điều quan trọng là attraction có thể thay đổi tiêu chuẩn so sánh, và comparison ngược lại cũng có thể làm attraction mạnh thêm.
Alternative trở thành một reference point
Khi chưa có crush, một đặc điểm của chồng có thể được xem là bình thường.
Ví dụ:
chồng ít nói.
Sau khi người phụ nữ thích một người đàn ông rất hoạt ngôn, đặc điểm cũ có thể được đánh giá lại:
“Chồng mình chẳng bao giờ nói chuyện thú vị như anh ấy.”
Người mới đã trở thành một comparison standard.
Đây không nhất thiết là quá trình có chủ đích.
Investment Model và “quality of alternatives”
Caryl Rusbult có ảnh hưởng lớn với Investment Model of Commitment.
Mô hình này cho rằng commitment trong quan hệ liên quan tới nhiều yếu tố, trong đó có:
satisfaction;
investments;
và quality of alternatives.
“Alternative” không nhất thiết là một người cụ thể.
Nhưng khi một alternative cụ thể trở nên hấp dẫn, người đó có thể làm cảm nhận về options bên ngoài thay đổi.
Nghiên cứu về commitment và attractive alternatives cũng cho thấy người có commitment cao thường có những quá trình giúp họ giảm attention hoặc devalue alternatives.
Comparison thường không cân bằng dữ liệu
Đây là một vấn đề quan trọng.
Chồng được đánh giá dựa trên:
nhiều năm;
hàng nghìn interaction;
lỗi lầm;
thói quen;
những ngày mệt;
và trách nhiệm thực tế.
Crush thường được đánh giá dựa trên:
interaction chọn lọc;
presentation tốt nhất;
novelty;
fantasy;
và rất nhiều thông tin chưa biết.
Vì vậy comparison có thể vô thức đặt:
reality của chồng
đối đầu với
partial reality + imagination của người mới.
Attraction có thể làm attention chọn lọc
Khi thích ai đó, người phụ nữ có thể dễ chú ý tới:
điểm mạnh của crush;
và điểm yếu tương phản của chồng.
Ví dụ nếu crush rất hài hước, cô ấy bắt đầu nhận thấy chồng “khô khan”.
Nếu crush rất quan tâm, cô ấy nhận thấy các khoảnh khắc chồng thiếu chú ý.
Điều này không chứng minh comparison hoàn toàn sai.
Nhưng cognitive salience có thể làm một số contrast nổi bật hơn trước.
Có phải comparison nghĩa là muốn đổi chồng?
Không.
Con người so sánh gần như mọi thứ.
Một phụ nữ có thể nghĩ:
“Anh kia ăn mặc đẹp hơn chồng mình.”
mà không có ý định gì khác.
Comparison chỉ trở nên liên quan hơn tới behavioral intention nếu nó đi cùng:
persistent attraction;
devaluation of partner;
active interest in alternative;
và giảm commitment.
DeWall và cộng sự: alternatives và commitment
C. Nathan DeWall, Nathaniel Lambert, Erica Slotter, Eli Finkel, Frank Fincham và cộng sự nghiên cứu interest in alternatives trong bối cảnh attachment và infidelity.
Trong loạt nghiên cứu của họ, attachment avoidance liên quan tới interest in alternatives và infidelity, và mức commitment thấp hơn đóng vai trò trung gian trong nhiều phân tích.
Điều đó không có nghĩa comparison gây ngoại tình.
Nó cho thấy cách một người đánh giá alternatives có thể liên quan tới cấu trúc commitment rộng hơn.
Khi comparison có thể mạnh hơn?
Nó có thể mạnh hơn khi:
crush rất salient;
interaction lặp lại;
người phụ nữ đang bất mãn ở đúng dimension mà crush nổi bật;
hoặc người mới thể hiện một đặc điểm cô ấy coi trọng.
Ví dụ nếu vấn đề chính trong quan hệ hiện tại là communication, một người rất responsive sẽ tạo contrast lớn hơn một người chỉ đẹp trai.
Hiểu lầm thường gặp
“So sánh nghĩa là muốn bỏ chồng.”
Không.
“Nếu thấy người khác hơn chồng ở một mặt thì chồng kém hơn tổng thể.”
Đánh giá một dimension không bằng đánh giá toàn bộ quan hệ.
“Comparison hoàn toàn khách quan.”
Attraction có thể ảnh hưởng attention và evaluation.
Kết luận
Phụ nữ có thể vô thức hoặc bán ý thức so sánh chồng với người đàn ông mình đang thích.
Một alternative salient có thể trở thành reference point mới, khiến những điểm khác biệt trước đây ít được chú ý trở nên nổi bật.
Nhưng comparison không phải quyết định.
Và khi so sánh, cần nhớ rằng partner lâu năm và crush mới thường đang được đánh giá bằng lượng dữ liệu rất khác nhau.