Việc một phụ nữ có attraction hoặc sexual desire với người khác không có nghĩa cô ấy phải loại bỏ hoàn toàn cảm giác đó mới có thể chung thủy.
Nghiên cứu về relationship maintenance cho thấy con người có nhiều quá trình tâm lý giúp attraction không chuyển thành behavior:
commitment, attention regulation, devaluation of alternatives, boundaries, inhibitory control và decision-making.
Đây là bài cuối của cluster, nên trọng tâm là behavioral control, không phải phủ nhận attraction.
Bước đầu tiên: attraction không phải mệnh lệnh
Một trong những yếu tố bảo vệ quan trọng nhất về mặt nhận thức là phân biệt:
“Tôi cảm thấy điều này”
với:
“Tôi phải làm điều này.”
Sexual desire là motivation.
Nó không phải obligation.
Một phụ nữ có thể nói với chính mình:
“Đúng, mình thấy người này hấp dẫn.”
mà không cần:
phủ nhận;
tự chẩn đoán;
hay biến cảm giác thành kế hoạch.
Sự phân biệt này giúp giảm việc attraction được diễn giải như một destiny.
Commitment thay đổi cách alternatives được xử lý
Caryl Rusbult và các nghiên cứu về commitment cho thấy người có commitment cao thường có xu hướng bảo vệ relationship trước alternatives.
Commitment không chỉ là một câu nói:
“Tôi chung thủy.”
Nó có thể ảnh hưởng cách attention được phân bổ và cách attractive alternatives được đánh giá.
Ở nhiều người, alternative vẫn được nhận thấy nhưng không được đầu tư thêm.
Attention có thể được điều chỉnh
Nghiên cứu relationship maintenance đã tìm thấy hiện tượng mà committed individuals có thể:
disengage attention khỏi attractive alternatives;
hoặc devalue chúng.
Điều này không có nghĩa người đó giả vờ người đẹp không đẹp.
Nó có thể đơn giản là:
không kéo dài attention;
không tiếp tục xây fantasy;
không chủ động tìm thêm interaction.
Nghiên cứu trên các cặp newlywed cũng cho thấy khả năng disengage khỏi attractive alternatives có liên quan tới relationship outcomes và fidelity theo thời gian.
DeWall và cộng sự: commitment là mắt xích quan trọng
Trong tám nghiên cứu về avoidant attachment, alternatives và infidelity, C. Nathan DeWall, Nathaniel Lambert, Erica Slotter, Eli Finkel, Laura Luchies, Frank Fincham và cộng sự tìm thấy avoidant attachment liên quan tới greater interest in alternatives và infidelity; lower commitment đóng vai trò trung gian trong nhiều nghiên cứu.
Điểm đáng chú ý không phải “avoidant people cheat”.
Không phải mọi người có attachment avoidance đều ngoại tình.
Phát hiện quan trọng hơn là commitment có thể nằm giữa personality/attachment tendencies và cách alternatives được xử lý.
Boundaries làm giảm opportunity
Attraction thường mạnh hơn khi có:
repeated exposure;
private communication;
secrecy;
reciprocal flirting;
và opportunity.
Vì vậy behavioral boundaries có thể giảm những conditions giúp desire tăng lên.
Ví dụ ở mức cơ chế tâm lý, việc không liên tục tạo thêm private interactions có thể giảm:
reward learning;
fantasy fuel;
và reciprocal escalation.
Đây không phải hướng dẫn đạo đức.
Nó đơn giản là nguyên lý:
behavior thay đổi exposure; exposure thay đổi salience.
Inhibitory control
Con người thường phải điều chỉnh hành vi trước những reward hấp dẫn:
đồ ăn;
mua sắm;
anger;
sexual attraction.
Inhibitory control cho phép giữ một goal dài hạn trong khi reward ngắn hạn đang salient.
Trong attraction ngoài quan hệ, hai goal có thể cạnh tranh:
reward trước mắt
và
commitment dài hạn.
Self-control không có nghĩa không cảm thấy temptation.
Nó chính xác là khả năng điều chỉnh behavior khi temptation tồn tại.
Tránh thought suppression tuyệt đối
Bài 13 đã cho thấy cố:
“Không được nghĩ đến người này nữa!”
có thể đôi khi làm thought rebound.
Do đó control không nhất thiết là cố xóa mọi ý nghĩ.
Một approach tâm lý khác là:
nhận biết attraction nhưng không liên tục feed nó bằng attention, fantasy hoặc opportunity.
Khác biệt rất quan trọng:
acceptance of feeling ≠ enactment of feeling.
Perception về alternative cũng quan trọng
Crush thường được idealize.
Nếu người phụ nữ nhận ra:
“Mình đang biết rất ít về người này,”
evaluation có thể trở nên realistic hơn.
Điều này không cần biến crush thành người xấu.
Chỉ cần phân biệt:
data thực;
assumption;
fantasy.
Idealization giảm khi uncertainty được nhìn nhận như uncertainty thay vì tự động lấp bằng những phẩm chất tích cực.
Relationship satisfaction có phải yếu tố bảo vệ duy nhất?
Không.
Một marriage satisfying có thể giúp commitment mạnh hơn, nhưng người hạnh phúc vẫn có attraction bên ngoài.
Ngược lại, người bất mãn vẫn có thể không ngoại tình.
Do đó fidelity không thể được giải thích chỉ bằng happiness.
Values, commitment, boundaries, opportunity và inhibitory control đều có thể quan trọng.
Alcohol và context
Bài 36 cho thấy inhibitory control có thể suy yếu trong một số situational context.
Do đó cùng một attraction, behavior risk có thể khác khi:
sober vs intoxicated;
public vs private;
professional vs intimate context.
Điều này cho thấy kiểm soát behavior không chỉ nằm “trong đầu”; environment cũng ảnh hưởng.
Không cần coi ham muốn là bệnh
Có sexual attraction ngoài relationship không tự thân là pathology.
Nếu một người cho rằng:
“Mình đã có chồng mà vẫn ham người khác → chắc mình có vấn đề,”
guilt có thể làm thought càng salient.
Khoa học phù hợp hơn với cách nhìn:
attraction là một trải nghiệm; behavior là một lựa chọn riêng.
Hiểu lầm thường gặp
“Người chung thủy không bao giờ ham người khác.”
Không có cơ sở để đặt tiêu chuẩn đó cho mọi người.
“Muốn kiểm soát thì phải ép bản thân không nghĩ.”
Thought suppression đôi khi có thể phản tác dụng.
“Self-control nghĩa là attraction yếu.”
Một người có attraction mạnh vẫn có thể có behavioral control mạnh.
“Nếu có opportunity mà không làm chỉ vì sợ bị phát hiện.”
Motivation giữ boundaries có thể đến từ commitment, values và nhiều yếu tố khác.
Kết luận
Điều giúp một phụ nữ không biến attraction thành ngoại tình không nhất thiết là không bao giờ cảm thấy attraction.
Quan trọng hơn là những quá trình xảy ra sau đó:
commitment giúp giữ goal dài hạn;
attention regulation ngăn alternative chiếm quá nhiều salience;
realistic evaluation hạn chế idealization;
boundaries giảm opportunity;
inhibitory control giữ behavior tách khỏi desire.
Toàn bộ 39 topic có thể được tóm lại bằng một nguyên tắc:
con người có thể trải nghiệm một cảm giác mà không cần trở thành hành vi của cảm giác đó.
Một phụ nữ có thể:
thấy người khác hấp dẫn;
có crush;
có fantasy;
thậm chí có sexual desire;
và vẫn quyết định không ngoại tình.
Hấp dẫn ≠ kích thích tình dục ≠ ham muốn ≠ tưởng tượng ≠ ý định ≠ hành vi.