Hai người cùng than phiền “tôi xuất tinh quá nhanh” có thể có lịch sử hoàn toàn khác nhau.
Một người đã gặp tình trạng này gần như từ khi bắt đầu đời sống tình dục. Người kia từng kiểm soát bình thường trong nhiều năm rồi mới xuất hiện vấn đề.
Đó là cơ sở của việc phân biệt xuất tinh sớm nguyên phát và xuất tinh sớm thứ phát.
Xuất tinh sớm nguyên phát
Xuất tinh sớm nguyên phát, đôi khi được gọi là dạng kéo dài suốt đời, thường có đặc điểm:
- xuất hiện từ những trải nghiệm tình dục đầu tiên;
- tiếp tục tồn tại trong phần lớn đời sống tình dục;
- thời gian đến xuất tinh thường rất ngắn;
- khả năng trì hoãn thường hạn chế.
Điểm nhận diện quan trọng nhất là không có một giai đoạn dài trước đó mà người nam từng kiểm soát xuất tinh theo cách mình mong muốn.
Xuất tinh sớm thứ phát
Xuất tinh sớm thứ phát, hay dạng mắc phải, có một lịch sử khác:
Trước đây người nam không có vấn đề đáng kể, nhưng sau đó khả năng kiểm soát giảm đi rõ rệt.
Sự thay đổi có thể xảy ra dần dần hoặc tương đối đột ngột.
Trong trường hợp này, câu hỏi quan trọng không chỉ là “hiện tại bao nhiêu phút?” mà còn là:
- trước đây thời gian và khả năng kiểm soát như thế nào?
- thay đổi bắt đầu từ khi nào?
- cùng thời điểm đó có vấn đề sức khỏe, tâm lý, cương dương, thuốc men hoặc thay đổi cuộc sống nào khác không?
Vì sao phân biệt hai dạng này hữu ích?
Bởi vì hướng tìm hiểu có thể khác nhau.
Với tình trạng tồn tại từ đầu, bác sĩ có thể chú ý nhiều hơn đến mô hình phản xạ xuất tinh lâu dài và đặc điểm kiểm soát của người bệnh.
Với tình trạng mới xuất hiện, việc xác định điều gì đã thay đổi trở nên đặc biệt quan trọng.
Ví dụ, nếu một người bắt đầu khó duy trì cương và đồng thời vội vàng trong quan hệ vì sợ mất cương, hai vấn đề có thể liên quan. Một trường hợp khác có thể xuất hiện cùng các triệu chứng đường tiết niệu và cần được đánh giá theo hướng khác.
Không phải mọi trường hợp đều nằm gọn trong hai ô
Sinh lý tình dục thực tế đa dạng hơn các nhãn chẩn đoán.
Có người chỉ xuất tinh nhanh trong một số hoàn cảnh hoặc với một số kiểu kích thích nhất định. Có người có thời gian tương đối ngắn nhưng không cảm thấy khó chịu. Cũng có người chủ quan cảm thấy “quá nhanh” dù thời gian không đặc biệt ngắn.
Vì vậy, các phân loại giúp bác sĩ mô tả vấn đề nhưng không thay thế việc đánh giá từng cá nhân.
Câu hỏi đơn giản giúp định hướng
Nếu đang cố hiểu tình trạng của mình, hãy nghĩ về câu hỏi:
“Tôi có từng trải qua một giai đoạn dài mà việc kiểm soát xuất tinh không phải là vấn đề không?”
Nếu câu trả lời là “gần như chưa bao giờ”, mô hình gần với dạng nguyên phát hơn.
Nếu câu trả lời là “có, trước đây hoàn toàn ổn”, sự thay đổi về sau đáng được tìm hiểu.
Việc phân biệt này không nhằm để tự chẩn đoán mà giúp cung cấp cho bác sĩ một lịch sử rõ ràng hơn.