Ham muốn tình dục của một phụ nữ không nhất thiết giữ ở một mức cố định. Cùng một người có thể có những giai đoạn thường xuyên nghĩ đến tình dục và muốn gần gũi, rồi ở một thời điểm khác lại ít quan tâm hơn rất nhiều. Sự thay đổi này có thể xảy ra trong ngày, giữa các tuần, theo những giai đoạn của cuộc sống hoặc khi hoàn cảnh quan hệ thay đổi.
Điều quan trọng là libido có tính trạng thái bên cạnh những khác biệt tương đối ổn định giữa các cá nhân. Nói cách khác, một người có thể có mức ham muốn nền tương đối cao nhưng mức ham muốn thực tế ở từng thời điểm vẫn dao động đáng kể.
Ham muốn không phải một “mức pin” cố định
Một cách hiểu quá đơn giản về libido là tưởng tượng mỗi người sinh ra với một lượng ham muốn nhất định và lượng đó chỉ tăng hoặc giảm theo hormone. Thực tế, ham muốn là kết quả của việc não và cơ thể liên tục tích hợp nhiều thông tin.
Tại một thời điểm, não có thể đồng thời nhận tín hiệu về sự hấp dẫn, ký ức tích cực, sự gần gũi và cơ hội riêng tư. Ở thời điểm khác, sự chú ý lại bị chiếm bởi thiếu ngủ, stress, xung đột hoặc những trách nhiệm cấp bách.
Vì vậy, cùng một người nhưng “bối cảnh đầu vào” khác nhau có thể tạo ra mức ham muốn rất khác nhau.
Mức ham muốn nền và ham muốn tại thời điểm hiện tại là hai chuyện khác nhau
Một phụ nữ có thể tự nhận mình là người có nhu cầu cao vì nhìn chung cô ấy thường xuyên có hứng thú tình dục. Nhưng điều đó không có nghĩa cô ấy phải muốn quan hệ mỗi ngày hoặc trong mọi hoàn cảnh.
Ngược lại, một người vốn có mức ham muốn trung bình đôi khi vẫn có những giai đoạn libido tăng rõ rệt.
Điều này giúp tránh một hiểu lầm phổ biến: nếu một phụ nữ từng có nhu cầu rất cao thì việc cô ấy không muốn ở một thời điểm cụ thể không có nghĩa cô ấy đang giả vờ, không còn yêu bạn đời hoặc “đã thay đổi hoàn toàn”.
Stress có thể làm thay đổi ưu tiên của não
Khi một người chịu áp lực, não phải phân bổ sự chú ý cho những vấn đề được xem là cấp thiết. Công việc, tài chính, chăm sóc gia đình, xung đột hoặc lo lắng có thể cạnh tranh trực tiếp với các tín hiệu tình dục.
Ở nhiều người, stress kéo dài khiến ham muốn giảm vì họ khó chuyển sự chú ý sang trạng thái thân mật. Tuy nhiên, phản ứng không hoàn toàn giống nhau ở tất cả phụ nữ. Có người lại cảm thấy sự gần gũi hoặc hoạt động tình dục giúp họ thư giãn và vì vậy vẫn duy trì hứng thú.
Do đó, không thể dùng một quy tắc duy nhất để dự đoán libido từ mức stress.
Giấc ngủ và mức năng lượng có thể tạo ra khác biệt rất rõ
Một phụ nữ có thể có ham muốn cao nhưng nếu liên tục thiếu ngủ, kiệt sức hoặc không có thời gian nghỉ ngơi, các tín hiệu tình dục có thể trở nên kém nổi bật.
Điều này không nhất thiết có nghĩa hệ thống ham muốn của cô ấy đã “hỏng”. Khi điều kiện sống thay đổi và năng lượng được phục hồi, hứng thú có thể trở lại.
Đây cũng là lý do nên nhìn libido trong bối cảnh rộng hơn thay vì chỉ hỏi một người đã quan hệ bao nhiêu lần trong vài tuần gần đây.
Hormone có thể góp phần tạo dao động
Hormone sinh sản không giữ nguyên hoàn toàn theo thời gian. Ở những phụ nữ có chu kỳ kinh nguyệt, estrogen, progesterone và androgen có những biến đổi sinh lý trong chu kỳ.
Một số phụ nữ nhận thấy ham muốn của mình thay đổi theo những giai đoạn này, nhưng mức độ thay đổi rất khác nhau. Không phải phụ nữ nào cũng có một “đỉnh ham muốn” rõ ràng vào cùng một thời điểm.
Vì thế, hormone có thể là một phần của lời giải thích nhưng không nên biến thành lịch cố định kiểu “đến ngày này phụ nữ chắc chắn sẽ ham muốn hơn”.
Sự hấp dẫn đối với bạn tình cũng không phải hằng số
Ham muốn tình dục nói chung và ham muốn hướng đến một người cụ thể có thể thay đổi khác nhau.
Một phụ nữ có thể vẫn có libido nhưng đang cảm thấy xa cách với bạn đời sau một giai đoạn xung đột. Ngược lại, sau một khoảng thời gian hai người kết nối tốt hơn, có nhiều thời gian riêng tư hoặc cảm thấy hấp dẫn nhau mạnh hơn, ham muốn hướng đến bạn đời có thể tăng đáng kể.
Do đó, câu “tôi ít muốn quan hệ với người này lúc này” không nhất thiết đồng nghĩa với “tôi không còn libido”.
Ham muốn đáp ứng khiến sự dao động càng dễ bị hiểu nhầm
Không phải mọi ham muốn đều xuất hiện trước khi sự thân mật bắt đầu.
Một phụ nữ thiên về responsive desire có thể trải qua cả ngày mà gần như không nghĩ đến tình dục. Nhưng trong một bối cảnh thuận lợi, khi có sự gần gũi và kích thích mà cô ấy thực sự mong muốn, hứng thú có thể tăng nhanh.
Nếu chỉ đánh giá libido bằng câu hỏi “hôm nay bạn có tự nhiên muốn quan hệ không?”, người ta có thể bỏ sót dạng ham muốn này.
Trải nghiệm gần đây có thể thay đổi mong đợi về phần thưởng
Não học từ kinh nghiệm. Nếu những lần gần gũi gần đây dễ chịu và thỏa mãn, các tín hiệu liên quan đến tình dục có thể trở nên hấp dẫn hơn. Nếu chúng liên tục gắn với đau, áp lực, thất vọng hoặc xung đột, động lực tiếp cận có thể giảm.
Điều này không có nghĩa một trải nghiệm tốt hay xấu sẽ quyết định libido lâu dài. Nhưng chuỗi trải nghiệm có thể làm thay đổi điều não dự đoán sẽ xảy ra khi sự thân mật bắt đầu.
Thuốc và sức khỏe có thể làm đường biểu diễn libido thay đổi
Một số loại thuốc, tình trạng sức khỏe hoặc thay đổi thể chất có thể ảnh hưởng trực tiếp hoặc gián tiếp đến ham muốn. Đôi khi tác động đến từ tâm trạng hoặc hệ thần kinh; đôi khi từ mệt mỏi, đau hoặc những thay đổi khiến hoạt động tình dục kém thoải mái.
Nếu một thay đổi rất rõ bắt đầu gần thời điểm dùng thuốc mới, điều chỉnh thuốc hoặc xuất hiện triệu chứng sức khỏe mới, đây là thông tin hữu ích để trao đổi với bác sĩ. Không nên tự ngừng thuốc kê đơn.
Dao động không đồng nghĩa với bất thường
Điều đáng chú ý không phải việc libido có thay đổi hay không, bởi một mức độ dao động là điều có thể xảy ra bình thường.
Hữu ích hơn là xem xét:
- sự thay đổi có rất đột ngột và khác hẳn mức nền của người đó hay không;
- có triệu chứng thể chất hoặc tâm trạng khác xuất hiện cùng lúc không;
- có thuốc hoặc chất mới liên quan không;
- thay đổi có gây đau khổ hoặc ảnh hưởng đáng kể đến cuộc sống không.
Kết luận
Ham muốn tình dục của cùng một phụ nữ có thể thay đổi mạnh vì libido là một hệ thống động, chịu ảnh hưởng đồng thời của não bộ, hormone, stress, giấc ngủ, năng lượng, sức khỏe, trải nghiệm gần đây, sự hấp dẫn và bối cảnh quan hệ.
Vì vậy, một người có nhu cầu tình dục cao vẫn có thể có những ngày hoặc giai đoạn ít ham muốn. Hiểu được tính dao động này giúp tránh xem libido như một đặc điểm bất biến và tránh suy diễn quá mức từ một thời điểm riêng lẻ.