Nhu cầu tình dục cao ở phụ nữ hiếm khi có thể giải thích bằng một nguyên nhân duy nhất. Libido được hình thành trong một hệ thống sinh học – tâm lý – quan hệ – hoàn cảnh, trong đó nhiều yếu tố có thể cùng thúc đẩy hoặc kìm hãm ham muốn.
Vì vậy, nếu hai phụ nữ có mức nhu cầu rất khác nhau, không nên vội quy sự khác biệt đó cho hormone, tính cách hoặc một yếu tố đơn lẻ. Cùng một phụ nữ cũng có thể có mức ham muốn khác nhau khi các điều kiện xung quanh thay đổi.
1. Nền tảng sinh học
Các hệ thống nội tiết và thần kinh tạo ra một phần nền tảng cho chức năng tình dục. Androgen như testosterone có liên quan đến ham muốn tình dục ở nữ, trong khi estrogen và những hormone khác có thể tác động trực tiếp hoặc gián tiếp đến trải nghiệm tình dục.
Tuy nhiên, mối quan hệ này không phải kiểu “hormone càng cao thì ham muốn càng cao”. Libido là kết quả cuối cùng của nhiều quá trình và không thể đọc trực tiếp từ một xét nghiệm hormone đơn lẻ.
2. Hệ thống kích hoạt và ức chế tình dục
Não không chỉ có những cơ chế làm tăng hứng thú mà còn có những cơ chế làm giảm hoặc ngăn đáp ứng tình dục.
Một người có thể nhạy với những tín hiệu hấp dẫn nhưng tương đối ít bị phân tâm bởi các yếu tố ức chế. Người khác có thể vẫn nhận ra tín hiệu hấp dẫn nhưng stress, lo lắng, cảm giác không an toàn hoặc sợ hậu quả nhanh chóng làm hứng thú giảm xuống.
Sự cân bằng giữa hai phía này có thể góp phần tạo ra khác biệt lớn về nhu cầu biểu hiện ra ngoài.
3. Hệ thống động lực và phần thưởng của não
Ham muốn liên quan đến việc não đánh giá một trải nghiệm là đáng chú ý và đáng theo đuổi. Các mạng lưới thần kinh liên quan đến động lực và phần thưởng, trong đó dopamine đóng vai trò quan trọng, tham gia vào quá trình này.
Nhưng dopamine không nên được gọi đơn giản là “hormone tình dục” hay “chất gây ham muốn”. Nó tham gia vào rất nhiều hành vi có động lực khác ngoài tình dục.
Ở một người, các tín hiệu tình dục có thể mang giá trị động lực mạnh; ở người khác, chúng ít cạnh tranh được với các ưu tiên khác.
4. Stress
Stress có thể làm giảm khả năng tập trung vào những tín hiệu tình dục, làm tăng mệt mỏi và khiến não ưu tiên các vấn đề cấp bách hơn.
Tuy nhiên, tác động của stress khác nhau giữa các cá nhân và tùy loại stress. Không phải cứ căng thẳng là libido chắc chắn giảm, cũng không thể dự đoán mức ham muốn chỉ từ lượng công việc một người đang có.
5. Giấc ngủ và năng lượng
Mệt mỏi kéo dài có thể làm giảm không gian tâm lý dành cho tình dục. Khi cơ thể đang ưu tiên nghỉ ngơi, ham muốn có thể trở nên ít nổi bật hơn.
Ngược lại, một người ngủ đủ, cảm thấy khỏe và có năng lượng có thể dễ nhận biết các tín hiệu ham muốn hơn. Đây là lý do mức nhu cầu quan sát được đôi khi thay đổi dù đặc điểm tình dục cơ bản của người đó không thay đổi nhiều.
6. Sự hấp dẫn đối với bạn tình
Libido tổng quát và ham muốn hướng đến một người cụ thể không hoàn toàn giống nhau.
Một phụ nữ có thể có mức ham muốn tình dục nói chung tương đối cao nhưng không cảm thấy hấp dẫn với một người cụ thể. Ngược lại, một người vốn không thường xuyên nghĩ đến tình dục có thể xuất hiện ham muốn mạnh trong một mối quan hệ mà cô ấy cảm thấy đặc biệt hấp dẫn.
Do đó, khi đánh giá nhu cầu tình dục, cần phân biệt sex drive nói chung với desire for a particular partner.
7. Cảm giác an toàn và gần gũi
Đối với nhiều người, cảm giác được tôn trọng, tin tưởng và không bị áp lực tạo điều kiện thuận lợi cho ham muốn.
Điều này không có nghĩa phụ nữ chỉ có ham muốn khi có tình yêu hoặc gắn bó cảm xúc. Con người khác nhau rất nhiều. Nhưng trong một mối quan hệ cụ thể, cảm giác an toàn có thể giảm những tín hiệu ức chế và giúp người phụ nữ chú ý nhiều hơn đến những tín hiệu hấp dẫn.
8. Sự mới mẻ
Novelty, tức yếu tố mới mẻ, có thể làm tăng sự chú ý và động lực ở một số người. Trong tình dục, điều mới không nhất thiết có nghĩa là một bạn tình mới. Nó có thể đơn giản là thay đổi bối cảnh, có nhiều thời gian riêng tư hơn hoặc thoát khỏi một thói quen đã trở nên quá tự động.
Tuy nhiên, mức độ cần mới mẻ khác nhau rất lớn giữa các cá nhân. Không nên dùng yếu tố này để suy luận rằng người có libido cao sẽ muốn nhiều bạn tình.
9. Trải nghiệm tình dục trước đây
Nếu trải nghiệm tình dục thường gắn với khoái cảm, sự thân mật và cảm giác được tôn trọng, những tín hiệu liên quan có thể có giá trị tích cực mạnh hơn.
Ngược lại, đau, áp lực, thất vọng hoặc những trải nghiệm tiêu cực có thể khiến một số người phát triển phản ứng tránh né hoặc giảm động lực.
Ảnh hưởng của trải nghiệm trước đây không giống nhau ở tất cả mọi người, vì não bộ và tâm lý của mỗi người xử lý kinh nghiệm theo những cách khác nhau.
10. Hình ảnh cơ thể và khả năng tập trung vào trải nghiệm
Một người quá bận tâm về ngoại hình trong lúc thân mật có thể khó tập trung vào cảm giác và hứng thú đang diễn ra. Trong nghiên cứu tình dục, việc quan sát và đánh giá bản thân quá mức trong lúc hoạt động tình dục đôi khi được thảo luận dưới khái niệm spectatoring.
Ngược lại, cảm giác thoải mái với cơ thể có thể giúp giảm sự phân tâm ở một số người. Nhưng hình ảnh cơ thể không phải yếu tố duy nhất và cũng không dự đoán libido một cách tuyệt đối.
11. Thuốc và sức khỏe
Một số thuốc và tình trạng sức khỏe có thể làm thay đổi ham muốn hoặc các khía cạnh khác của chức năng tình dục. Đặc biệt, nếu libido thay đổi rõ rệt sau khi bắt đầu, ngừng hoặc điều chỉnh một loại thuốc, đây là thông tin đáng trao đổi với bác sĩ.
Không nên tự ngừng thuốc chỉ vì nghi ngờ ảnh hưởng đến tình dục.
12. Hoàn cảnh và cơ hội
Ham muốn không tồn tại trong chân không. Quyền riêng tư, khối lượng công việc, chăm sóc con cái, lịch sinh hoạt và mức độ có thời gian dành cho nhau đều có thể ảnh hưởng đến việc ham muốn được nhận biết và thể hiện.
Một người có libido nền cao vẫn có thể cảm thấy tình dục gần như biến mất khỏi đời sống khi liên tục kiệt sức hoặc không có không gian riêng tư.
Các yếu tố này tương tác với nhau
Điều quan trọng nhất là không xem danh sách trên như 12 nút độc lập.
Ví dụ, thiếu ngủ có thể làm tăng stress; stress làm giảm khả năng tập trung; xung đột quan hệ có thể làm giảm cảm giác an toàn; trải nghiệm tình dục không thỏa mãn có thể làm giảm giá trị phần thưởng mà não gắn với hoạt động đó.
Ngược lại, sức khỏe tốt, cảm giác hấp dẫn lẫn nhau, trải nghiệm tích cực và điều kiện thuận lợi có thể cùng làm ham muốn trở nên nổi bật.
Kết luận
Nhu cầu tình dục cao ở phụ nữ có thể chịu ảnh hưởng bởi sinh học, hệ thần kinh, hormone, hệ thống động lực, stress, giấc ngủ, trải nghiệm, sự hấp dẫn, mối quan hệ, hình ảnh cơ thể, thuốc, sức khỏe và hoàn cảnh sống.
Không yếu tố nào trong số này một mình định nghĩa một phụ nữ có libido cao. Cách hiểu chính xác hơn là xem ham muốn như kết quả của nhiều hệ thống cùng tương tác, với trọng số của từng yếu tố khác nhau ở từng người.