Trả lời ngắn: Não liên kết môi và miệng với hưng phấn tình dục bằng cách tích hợp nhiều dòng thông tin: xúc giác từ thần kinh sinh ba, vị giác, khứu giác, nhiệt, cảm giác từ lưỡi, ký ức về người kia, sự chú ý, kỳ vọng và trạng thái phần thưởng. Không có một receptor hoặc một đường thần kinh duy nhất biến môi thành vùng tình dục; ý nghĩa tình dục xuất hiện từ hoạt động phối hợp của nhiều hệ thống.
Bước 1: môi và miệng gửi dữ liệu cảm giác
Khi môi hoặc lưỡi được tiếp xúc, hệ thần kinh thu thập nhiều loại thông tin.
Hệ sinh ba cung cấp dữ liệu về:
- chạm;
- áp lực;
- chuyển động;
- nhiệt;
- đau;
- chemesthesis.
Vị giác và khứu giác cung cấp những dòng thông tin hóa học riêng.
Bước 2: não tạo một hình ảnh thống nhất của tiếp xúc
Các tín hiệu không được trải nghiệm như những mảnh rời rạc.
Não kết hợp:
- môi đang bị chạm ở đâu;
- chuyển động theo hướng nào;
- nhiệt độ ra sao;
- có mùi gì;
- có vị gì;
- ai đang ở trước mặt.
Trải nghiệm cuối cùng là kết quả tích hợp đa giác quan.
Bước 3: não đánh giá “cảm giác này có giá trị với mình không?”
Các hệ thống cảm xúc và phần thưởng tham gia đánh giá sự kiện.
Nghiên cứu về romantic love và romantic touch cho thấy các mạng lưới liên quan dopamine, ventral tegmental area và nucleus accumbens có thể tham gia vào giá trị của tín hiệu từ người bạn đời.
Tuy nhiên đây không phải hệ thống riêng cho hôn; chúng cũng tham gia vào nhiều loại phần thưởng và động lực khác.
Bước 4: danh tính của người kia được đưa vào cảm giác
Não không xử lý một nụ hôn như hai bề mặt vô danh chạm nhau.
Nó đã biết hoặc đang suy đoán:
- người này là ai;
- mình có hấp dẫn họ không;
- mối quan hệ thế nào;
- mình có tin tưởng không;
- tiếp xúc có được mong muốn không.
Thông tin xã hội này có thể làm cùng một kích thích vật lý trở thành dễ chịu hoặc khó chịu.
Bước 5: ký ức đưa quá khứ vào hiện tại
Ký ức giúp não liên hệ cảm giác hiện tại với những trải nghiệm trước.
Mùi, vị, cách chuyển động hoặc một kiểu tiếp xúc quen thuộc có thể nhận diện người kia và gợi lại giá trị đã học.
Bước 6: kỳ vọng hướng sự chú ý trước khi tiếp xúc xảy ra
Nếu một người thấy nụ hôn sắp xảy ra, não có thể bắt đầu phản ứng trước.
Sự chú ý chuyển về vùng môi. Hệ động lực có thể tăng hoạt động. Trạng thái cơ thể có thể thay đổi.
Do đó một phần của hưng phấn đến từ dự đoán, không chỉ từ kích thích sau khi môi đã chạm.
Vai trò của oxytocin và dopamine nên được hiểu thế nào?
Dopamine thường được liên hệ với động lực và phần thưởng. Oxytocin được nghiên cứu rộng trong social bonding.
Nhưng câu nói kiểu “hôn giải phóng hormone tình yêu nên chúng ta hưng phấn” là quá đơn giản.
Sinh học của tình yêu và hưng phấn ở người gồm nhiều neurotransmitter, hormone và mạng lưới thần kinh. Một số dữ liệu oxytocin ở người đến từ nghiên cứu dùng oxytocin qua đường mũi, không thể được diễn giải trực tiếp như mức hormone tự nhiên trong mọi nụ hôn.
Vị giác có phải con đường tình dục?
Không.
Vị giác phục vụ nhận biết hóa học của thức ăn và môi trường miệng. Nó có thể trở thành một phần của trải nghiệm tình dục khi não tích hợp nó với bối cảnh, nhưng không có một vị giác chuyên biệt cho hưng phấn.
Khứu giác có phải pheromone tình dục?
Không thể đơn giản hóa như vậy.
Mùi cơ thể có thể ảnh hưởng attraction và sự quen thuộc, nhưng chưa có bằng chứng cho một “pheromone người” đơn lẻ có thể giải thích hưng phấn khi hôn.
Tại sao môi và miệng có thể mang ý nghĩa tình dục mạnh với một người nhưng không với người khác?
Bởi trải nghiệm cuối cùng phụ thuộc vào sự kết hợp của:
- độ nhạy ngoại vi;
- kiểu tiếp xúc;
- mùi và vị;
- nhiệt độ;
- ký ức;
- người đang tiếp xúc;
- mức an toàn;
- kỳ vọng;
- trạng thái hưng phấn;
- học tập qua trải nghiệm.
Không có một yếu tố duy nhất quyết định.
Điểm quan trọng nhất
Môi và miệng không cần một “receptor tình dục” để trở thành vùng nhạy cảm tình dục.
Receptor cung cấp dữ liệu. Dây thần kinh vận chuyển dữ liệu. Não đặt dữ liệu đó vào bối cảnh và tạo ý nghĩa.
Chính vì vậy cùng một cái chạm trên môi có thể được cảm nhận là trung tính trong một hoàn cảnh, dễ chịu trong hoàn cảnh khác và tình dục trong một hoàn cảnh khác nữa.
Và dù cơ thể có phản ứng hưng phấn, phản ứng sinh lý vẫn không tự động đồng nghĩa với ham muốn hay sự đồng ý.
Đọc thêm: Môi là vùng nhạy cảm tình dục? · Dây thần kinh cảm giác ở môi · Não phản ứng thế nào khi hôn? · Ký ức và trải nghiệm ảnh hưởng đến cảm giác khi hôn.