Một phụ nữ 60+ có thể đồng thời gặp khô âm đạo, đau khi quan hệ, rát vùng kín và những triệu chứng đường tiểu. Trước đây, các biểu hiện này thường được mô tả riêng lẻ hoặc gọi chung bằng những thuật ngữ tập trung chủ yếu vào “teo âm đạo”.
Ngày nay, khái niệm hội chứng tiết niệu – sinh dục thời mãn kinh, thường viết tắt là GSM, giúp mô tả vấn đề rộng và chính xác hơn.
GSM không chỉ là khô âm đạo
GSM là nhóm dấu hiệu và triệu chứng liên quan đến những thay đổi của âm hộ, âm đạo và đường tiết niệu trong môi trường hormone sau mãn kinh.
Triệu chứng có thể bao gồm khô, rát, kích ứng, khó chịu khi hoạt động tình dục và đau khi thâm nhập.
Một số phụ nữ còn gặp triệu chứng tiết niệu như tiểu gấp, khó chịu khi tiểu hoặc nhiễm trùng đường tiểu tái phát.
Không phải người có GSM nào cũng có tất cả những biểu hiện này.
Vì sao mãn kinh ảnh hưởng cả âm đạo lẫn đường tiểu?
Âm hộ, âm đạo, niệu đạo và một số mô của đường tiết niệu có mối liên hệ sinh học với hormone sinh dục.
Khi estrogen giảm sau mãn kinh, mô có thể thay đổi về độ dày, độ đàn hồi, lưu lượng máu và môi trường sinh học.
Vì các cấu trúc sinh dục và tiết niệu nằm gần nhau và cùng chịu một số ảnh hưởng hormone, triệu chứng có thể xuất hiện ở cả hai hệ.
Đây là lý do tên gọi GSM bao gồm cả genitourinary — sinh dục và tiết niệu.
Vì sao tuổi 60+ đặc biệt đáng chú ý?
GSM không nhất thiết xuất hiện ngay khi kỳ kinh chấm dứt.
Một số thay đổi mô có thể phát triển dần sau nhiều năm sống trong môi trường estrogen thấp.
Do đó, một phụ nữ đã mãn kinh từ lâu vẫn có thể bắt đầu nhận thấy khô, đau hoặc triệu chứng tiết niệu khi bước vào tuổi 60.
Điều này khác với quan niệm rằng mọi triệu chứng mãn kinh đều mạnh nhất quanh kỳ kinh cuối rồi tự biến mất.
GSM có thể ảnh hưởng đến tình dục như thế nào?
Nếu mô khô và dễ kích ứng, ma sát trong hoạt động tình dục có thể gây đau.
Sau nhiều lần đau, người phụ nữ có thể bắt đầu tránh hoạt động tình dục hoặc cảm thấy lo lắng trước khi thâm nhập.
Cơ sàn chậu cũng có thể co lại như một phản ứng bảo vệ, làm vấn đề phức tạp hơn.
Khi đó, điều được mô tả đơn giản là “không còn ham muốn” thực tế có thể bắt đầu từ một vấn đề thể chất gây đau.
Có phải GSM là nhiễm trùng?
Không.
GSM và nhiễm trùng là những vấn đề khác nhau, mặc dù triệu chứng đôi khi có thể giống nhau.
Rát, khó chịu hoặc tiểu buốt không đủ để tự xác định nguyên nhân.
Đặc biệt nếu triệu chứng mới xuất hiện hoặc thay đổi rõ rệt, việc đánh giá giúp phân biệt GSM với nhiễm trùng đường tiểu, nhiễm trùng âm đạo, bệnh da âm hộ và những nguyên nhân khác.
Có thể điều trị GSM không?
Có nhiều cách hỗ trợ và lựa chọn phụ thuộc vào triệu chứng, mức độ ảnh hưởng và tiền sử sức khỏe.
Đối với ma sát khi hoạt động tình dục, chất bôi trơn có thể giúp giảm khó chịu ngay lúc đó.
Chất dưỡng ẩm âm đạo có mục đích khác: được sử dụng định kỳ nhằm hỗ trợ tình trạng khô, không chỉ trong lúc quan hệ.
Khi triệu chứng đáng kể, bác sĩ có thể cân nhắc những phương pháp điều trị khác, bao gồm một số liệu pháp tại chỗ hoặc lựa chọn không hormone tùy trường hợp.
Estrogen âm đạo có giống hormone toàn thân không?
Không nên xem hai khái niệm này là một.
Các phương pháp điều trị tại chỗ ở âm đạo và liệu pháp hormone toàn thân khác nhau về mục tiêu, cách sử dụng và mức độ tác động toàn cơ thể.
Việc một người có phù hợp với liệu pháp nào hay không phụ thuộc vào tiền sử và tình trạng y khoa.
Đặc biệt với người có tiền sử ung thư nhạy cảm hormone hoặc những vấn đề sức khỏe đặc biệt, quyết định điều trị cần được thảo luận với đội ngũ y tế.
Không nên tự điều trị mọi triệu chứng như GSM
Một phụ nữ sau mãn kinh có chảy máu âm đạo cần được đánh giá thay vì chỉ mua sản phẩm trị khô.
Tương tự, vết loét, khối bất thường, tổn thương da kéo dài hoặc đau không giải thích được cũng cần được kiểm tra.
GSM phổ biến không có nghĩa mọi triệu chứng vùng sinh dục ở tuổi 60+ đều là GSM.
GSM không phải dấu hiệu “hết đời sống tình dục”
Đây có lẽ là hiểu lầm quan trọng nhất cần loại bỏ.
GSM là một nhóm thay đổi sinh học có thể gây triệu chứng. Nó không phải bằng chứng rằng cơ thể phụ nữ đã mất khả năng có khoái cảm hoặc rằng tình dục sau mãn kinh không còn phù hợp.
Khi triệu chứng được nhận diện và xử lý thích hợp, nhiều phụ nữ có thể duy trì hoặc xây dựng lại đời sống tình dục thoải mái.
Điểm quan trọng: GSM có thể trở nên rõ hơn nhiều năm sau mãn kinh và ảnh hưởng đồng thời đến sinh dục, tiết niệu và đời sống tình dục. Đây là vấn đề sức khỏe có thể được đánh giá và hỗ trợ, không phải điều phụ nữ 60+ bắt buộc phải chấp nhận như một phần không thể thay đổi của tuổi tác.