Estrogen thường được nhắc đến nhiều nhất khi nói về mãn kinh. Điều này có lý do: các thụ thể đáp ứng estrogen hiện diện ở nhiều mô thuộc hệ sinh dục và tiết niệu. Khi estrogen giảm sau mãn kinh, những mô này có thể thay đổi về độ dày, độ đàn hồi, độ ẩm và khả năng đáp ứng.
Estrogen không chỉ liên quan đến kinh nguyệt
Trong những năm sinh sản, estrogen tham gia duy trì cấu trúc và hoạt động của âm đạo, âm hộ và đường tiết niệu dưới.
Sau mãn kinh, buồng trứng sản xuất estrogen ít hơn đáng kể. Cơ thể vẫn có những nguồn estrogen khác, nhưng môi trường hormone không còn giống giai đoạn sinh sản.
Vì vậy, một số thay đổi có thể dần xuất hiện ở vùng sinh dục.
Mô âm đạo có thể trở nên khác trước
Niêm mạc âm đạo có thể mỏng hơn và ít ẩm hơn. Độ đàn hồi cũng có thể giảm. Điều này không nhất thiết gây khó chịu cho mọi người, nhưng ở một số phụ nữ nó có thể dẫn đến cảm giác khô, nóng rát hoặc khó chịu khi có ma sát.
Những thay đổi này thường tiến triển theo thời gian hơn là xuất hiện đột ngột vào ngày mãn kinh.
Môi trường âm đạo cũng thay đổi. Estrogen trước đây giúp hỗ trợ điều kiện thuận lợi cho một số vi khuẩn có lợi. Khi estrogen giảm, hệ vi sinh và độ pH âm đạo có thể thay đổi theo.
Âm hộ và đường tiết niệu cũng chịu ảnh hưởng
Không chỉ âm đạo thay đổi. Mô ở âm hộ, niệu đạo và vùng quanh bàng quang cũng có thể đáp ứng với việc estrogen giảm.
Một số phụ nữ gặp tiểu gấp, khó chịu đường tiểu hoặc nhiễm trùng đường tiết niệu tái phát. Khi các triệu chứng sinh dục và tiết niệu liên quan đến mãn kinh xuất hiện cùng nhau, y học thường sử dụng thuật ngữ hội chứng sinh dục–tiết niệu của mãn kinh (GSM).
GSM sẽ được trình bày riêng ở các bài sau vì đây là một vấn đề rộng hơn khô âm đạo.
Estrogen thấp không đồng nghĩa với mất khả năng tình dục
Đây là một hiểu lầm quan trọng cần tránh.
Estrogen có vai trò đối với mô sinh dục, nhưng đời sống tình dục không được quyết định bởi duy nhất một hormone. Não, hệ thần kinh, lưu lượng máu, testosterone, sức khỏe thể chất, cảm xúc, chất lượng mối quan hệ và hình thức kích thích đều tham gia.
Do đó, mãn kinh không tự động đồng nghĩa với mất ham muốn, mất khoái cảm hay mất khả năng đạt cực khoái.
Điều trị không phải lúc nào cũng giống nhau
Nếu thay đổi mô không gây khó chịu, không nhất thiết phải điều trị.
Nếu triệu chứng xuất hiện, lựa chọn có thể bao gồm các biện pháp không hormone hoặc phương pháp hormone tùy trường hợp. Estrogen dùng tại chỗ vùng âm đạo và hormone toàn thân không phải cùng một hình thức điều trị và có chỉ định khác nhau.
Người có tiền sử một số bệnh lý, đặc biệt các bệnh ung thư nhạy cảm hormone, cần trao đổi với bác sĩ trước khi sử dụng sản phẩm hormone.
Điểm cần nhớ: Estrogen giảm sau mãn kinh có thể ảnh hưởng trực tiếp đến mô sinh dục và tiết niệu, nhưng mức độ triệu chứng rất khác nhau. Đây là thay đổi sinh học có thể được đánh giá và hỗ trợ khi gây khó chịu, không phải dấu hiệu rằng đời sống tình dục đã kết thúc.