Khi nói đến “hồi xuân”, nhiều người hình dung cơ thể phụ nữ bắt đầu sản xuất lại nhiều hormone sinh dục và vì thế ham muốn tăng mạnh. Cách giải thích này quá đơn giản. Ở tuổi trung niên, đặc biệt trong quá trình chuyển tiếp mãn kinh, hormone thường biến động phức tạp chứ không đồng loạt tăng lên.
Estrogen bắt đầu biến động
Trong những năm trước mãn kinh, hoạt động của buồng trứng trở nên ít ổn định hơn. Nồng độ estrogen có thể lên xuống thất thường giữa các chu kỳ.
Vì vậy, một phụ nữ có thể trải qua những khoảng thời gian khác nhau rõ rệt về cảm giác cơ thể, chu kỳ kinh, giấc ngủ hoặc tâm trạng. Khi tiến gần và qua mãn kinh, estrogen cuối cùng giảm xuống mức thấp hơn so với thời kỳ sinh sản.
Progesterone cũng thay đổi
Khi quá trình rụng trứng trở nên không đều, việc sản xuất progesterone sau rụng trứng cũng thay đổi. Điều này góp phần làm chu kỳ kinh nguyệt trở nên thất thường trong thời kỳ tiền mãn kinh.
Progesterone không phải “hormone ham muốn”, nhưng sự thay đổi của hệ hormone sinh sản có thể tác động gián tiếp đến tâm trạng, giấc ngủ và cảm giác khỏe mạnh — những yếu tố có liên quan đến đời sống tình dục.
FSH tăng khi buồng trứng phản ứng kém hơn
Tuyến yên trong não tiết hormone kích thích nang trứng, gọi là FSH. Khi chức năng buồng trứng suy giảm theo tuổi, cơ thể thường cần tín hiệu FSH mạnh hơn để kích thích buồng trứng.
Vì vậy, FSH thường tăng trong quá trình chuyển tiếp mãn kinh và đặc biệt sau mãn kinh. Đây là một phần của sự thay đổi sinh lý tự nhiên của trục não – tuyến yên – buồng trứng.
Testosterone không biến mất ở phụ nữ
Cơ thể phụ nữ cũng có androgen, bao gồm testosterone. Hormone này liên quan đến nhiều chức năng và có thể tham gia vào ham muốn tình dục ở một số người.
Tuy nhiên, mức testosterone và mức ham muốn không có quan hệ đơn giản kiểu “cao thì ham muốn cao, thấp thì ham muốn thấp”. Não bộ, mối quan hệ, sức khỏe và trạng thái tâm lý vẫn đóng vai trò rất lớn.
Hormone ảnh hưởng đến cơ quan sinh dục như thế nào?
Estrogen giúp duy trì độ dày, độ đàn hồi và khả năng giữ ẩm của mô âm đạo, đồng thời hỗ trợ sức khỏe đường tiết niệu và vùng sinh dục.
Khi estrogen giảm sau mãn kinh, một số phụ nữ có thể gặp khô, nóng rát, khó chịu hoặc đau khi quan hệ. Điều đáng chú ý là những thay đổi tại mô sinh dục có thể xảy ra ngay cả khi ham muốn trong não vẫn còn mạnh.
Tại sao hormone giảm mà vẫn có thể “hồi xuân”?
Bởi vì ham muốn tình dục không phải phép đo trực tiếp của estrogen.
Ham muốn còn chịu ảnh hưởng của dopamine và các hệ thống thần kinh liên quan đến phần thưởng, cảm xúc đối với bạn đời, cảm giác mới lạ, stress, chất lượng giấc ngủ, sức khỏe, sự tự tin và những trải nghiệm tình dục trước đó.
Một phụ nữ vì thế có thể đồng thời trải qua hai hiện tượng tưởng như trái ngược: estrogen giảm khiến âm đạo khô hơn nhưng ham muốn tình dục lại mạnh hơn.
Không nên tự chẩn đoán “mất cân bằng hormone” chỉ từ ham muốn
Ham muốn tăng hoặc giảm không đủ để xác định một người đang thiếu hay dư hormone nào. Nếu có những triệu chứng ảnh hưởng đáng kể đến sức khỏe hoặc đời sống tình dục, việc đánh giá cần dựa trên toàn bộ triệu chứng và tình trạng sức khỏe chứ không chỉ một con số hormone đơn lẻ.
Câu hỏi liên quan
- Estrogen ảnh hưởng đến tình dục ở phụ nữ như thế nào?
- Testosterone có vai trò gì đối với ham muốn nữ?
- Vì sao âm đạo khô hơn sau mãn kinh?
- Hormone có quyết định hoàn toàn ham muốn tình dục không?