Hai người có thể nhìn cùng một người nhưng đưa ra đánh giá hấp dẫn hoàn toàn khác nhau. Điều này không phải ngoại lệ mà là một đặc điểm cơ bản của sự hấp dẫn tình dục ở con người: não không sử dụng một công thức chung để xác định ai “đáng hấp dẫn”.
Một số đặc điểm có thể được đánh giá tương đối tích cực ở mức trung bình trong một quần thể, nhưng mức trung bình không dự đoán chính xác cảm giác của từng cá nhân. Sự hấp dẫn thực tế hình thành từ sự kết hợp giữa đặc điểm của người được nhìn, đặc điểm của người đánh giá, kinh nghiệm trước đó và bối cảnh hiện tại.
Não của mỗi người có lịch sử khác nhau
Não liên tục học từ kinh nghiệm. Khuôn mặt, giọng nói, phong cách, mùi, cách giao tiếp và nhiều tín hiệu khác có thể được liên kết với những trải nghiệm tích cực hoặc tiêu cực.
Do đó, một đặc điểm khiến người này chú ý có thể hoàn toàn bình thường đối với người khác.
Không nhất thiết phải có một ký ức rõ ràng giải thích từng sở thích. Phần lớn quá trình đánh giá diễn ra mà chúng ta không thể mô tả chính xác nguồn gốc.
Con người chú ý đến những đặc điểm khác nhau
Khi đánh giá một người, chúng ta không xử lý mọi đặc điểm với trọng số bằng nhau.
Người này có thể rất nhạy với khuôn mặt; người khác chú ý nhiều đến giọng nói; người khác nữa bị ảnh hưởng mạnh bởi cách nói chuyện, trí thông minh, sự tự tin, mùi cơ thể hoặc cách người đó tương tác với mình.
Vì vậy, không có một thang điểm ngoại hình khách quan có thể dự đoán đầy đủ sự hấp dẫn tình dục.
“Đẹp” và “hấp dẫn tình dục” không hoàn toàn giống nhau
Một người có thể đánh giá ai đó đẹp về mặt thẩm mỹ nhưng không cảm thấy bị hấp dẫn tình dục.
Ngược lại, một người không phù hợp với chuẩn sắc đẹp phổ biến vẫn có thể tạo sức hấp dẫn rất mạnh đối với một cá nhân cụ thể.
Sự khác biệt này cho thấy não không chỉ đánh giá hình dạng khuôn mặt hoặc cơ thể. Nó còn tích hợp chuyển động, giọng nói, biểu cảm, mùi, tính cách, tương tác và ý nghĩa xã hội.
Sự quen thuộc có thể thay đổi đánh giá
Trong tâm lý học, sự quen thuộc đã được nghiên cứu như một yếu tố có thể ảnh hưởng đến mức độ yêu thích trong nhiều bối cảnh. Trong đời sống thực, việc biết thêm về một người cũng có thể làm sự hấp dẫn thay đổi.
Một người ban đầu không nổi bật có thể trở nên hấp dẫn hơn sau nhiều tương tác tích cực. Ngược lại, ngoại hình rất thu hút ban đầu không bảo đảm cảm giác hấp dẫn sẽ duy trì sau khi xuất hiện những thông tin không phù hợp.
Như vậy, attraction có thể là một đánh giá động chứ không phải điểm số cố định.
Bối cảnh quan hệ cũng quan trọng
Cách não đánh giá một người có thể phụ thuộc vào việc người đó là người lạ, người quen, bạn đời hoặc một người có mối quan hệ xã hội đặc biệt.
Thông tin về mức độ tin cậy, sự gần gũi, tính sẵn có trong quan hệ hoặc hậu quả xã hội có thể ảnh hưởng đến sự chú ý và động lực.
Tuy nhiên, cảm thấy một người hấp dẫn vẫn không đồng nghĩa với có ý định theo đuổi họ. Khả năng nhận thấy attraction và quyết định hành vi là hai tầng khác nhau.
Hormone có quyết định chúng ta thích ai không?
Hormone có thể ảnh hưởng đến trạng thái sinh học và mức ham muốn chung, nhưng chưa có cơ sở để nói một hormone đơn lẻ quyết định một cá nhân sẽ thấy người cụ thể nào hấp dẫn.
Ví dụ, testosterone có liên quan đến nhiều khía cạnh của chức năng tình dục nhưng xét nghiệm testosterone không thể cho biết một người sẽ bị hấp dẫn bởi khuôn mặt, giọng nói hoặc cá nhân nào.
Gene có tạo ra “định luật hấp dẫn” không?
Một số nghiên cứu đã xem xét vai trò của gene, bao gồm các gene thuộc hệ miễn dịch MHC/HLA, đối với lựa chọn bạn tình và sở thích mùi. Tuy nhiên, kết quả ở người không tạo thành một quy luật đơn giản.
Các meta-analysis và review về MHC cho thấy bằng chứng về việc con người nhất quán lựa chọn người có MHC khác biệt vẫn còn không đồng nhất. Những yếu tố văn hóa, cấu trúc quần thể, phương pháp nghiên cứu và cỡ mẫu làm vấn đề phức tạp hơn.
Do đó, không nên dùng gene để giải thích chắc chắn tại sao một cá nhân cụ thể hấp dẫn một người nhưng không hấp dẫn người khác.
Văn hóa có ảnh hưởng không?
Có. Chuẩn thẩm mỹ và ý nghĩa gắn với một số đặc điểm có thể chịu ảnh hưởng của văn hóa, truyền thông và nhóm xã hội.
Nhưng văn hóa cũng không xóa bỏ khác biệt cá nhân. Ngay trong cùng một xã hội, sở thích vẫn rất đa dạng.
Thực tế phù hợp hơn với mô hình trong đó sinh học, kinh nghiệm và văn hóa liên tục tương tác.
Sự hấp dẫn có thể thay đổi theo thời gian
Người mà một cá nhân thấy hấp dẫn ở tuổi 20 không nhất thiết giống những người họ chú ý ở tuổi 40. Kinh nghiệm, giá trị, môi trường sống và mục tiêu quan hệ có thể thay đổi.
Ngay cảm giác đối với cùng một người cũng có thể tăng hoặc giảm khi mối quan hệ phát triển.
Điều này không có nghĩa mọi attraction đều dễ dàng được lựa chọn hoặc thay đổi theo ý muốn. Nó chỉ cho thấy sự hấp dẫn của con người không phải một hệ thống bất biến.
Thấy người khác hấp dẫn có nghĩa muốn quan hệ với họ không?
Không.
Một người có thể nhận thấy hàng loạt người hấp dẫn trong cuộc sống nhưng không có ham muốn, fantasy, ý định hoặc hành vi tình dục với họ.
Đây là một trong những ranh giới quan trọng nhất khi nghiên cứu tình dục:
Nhận biết sự hấp dẫn không phải là quyết định hành động.
Khoa học chưa thể dự đoán chính xác attraction cá nhân
Khoa học có thể nghiên cứu xu hướng trung bình và xác định những yếu tố thường ảnh hưởng đến đánh giá hấp dẫn. Nhưng hiện không tồn tại thuật toán sinh học đáng tin cậy có thể nhập khuôn mặt, hormone, gene và lịch sử của hai người rồi dự đoán chính xác mức độ hấp dẫn giữa họ.
Sự hấp dẫn cá nhân vẫn là sản phẩm của một hệ thống quá nhiều biến số để giản lược thành một công thức.
Kết luận
Một người có thể thấy người A rất hấp dẫn nhưng hoàn toàn không có cảm giác với người B vì não đánh giá mỗi cá nhân thông qua tổ hợp khác nhau của cảm giác, phần thưởng, ký ức, kinh nghiệm, bối cảnh và sở thích cá nhân.
Không có “chuẩn hấp dẫn” duy nhất áp dụng cho tất cả mọi người. Và ngay khi attraction xuất hiện, nó vẫn là một hiện tượng riêng biệt với ham muốn, fantasy, ý định và hành vi.
Câu hỏi liên quan
- Sự hấp dẫn tình dục hình thành trong não như thế nào?
- Vì sao gu hấp dẫn của mỗi người lại khác nhau?
- Ngoại hình đẹp có đồng nghĩa với hấp dẫn tình dục không?
- Sự hấp dẫn với một người có thể thay đổi theo thời gian không?
- Thấy người khác hấp dẫn có đồng nghĩa với muốn quan hệ với họ không?