Sự hấp dẫn tình dục không được tạo ra bởi một vùng não duy nhất và cũng không có một công thức cố định khiến mọi người cùng thấy một kiểu người hấp dẫn. Nó hình thành khi não kết hợp nhiều nguồn thông tin — hình ảnh, giọng nói, mùi, chuyển động, biểu cảm, ký ức, kinh nghiệm, cảm xúc và bối cảnh xã hội — rồi đánh giá một người hoặc tín hiệu nào đó là có ý nghĩa hấp dẫn.
Quá trình này có thể diễn ra rất nhanh, khiến cảm giác “bị thu hút” có vẻ tự nhiên và tức thời. Nhưng phía sau trải nghiệm đó là hoạt động của nhiều hệ thống thần kinh.
Não không có một “trung tâm hấp dẫn” duy nhất
Các nghiên cứu thần kinh học cho thấy việc xử lý kích thích có ý nghĩa tình dục liên quan đến những mạng lưới tham gia thị giác, phần thưởng, động lực, cảm xúc, chú ý và đánh giá.
Nhiều vùng được quan sát thấy trong các nghiên cứu này cũng hoạt động trong những nhiệm vụ không liên quan đến tình dục. Vì vậy, không nên diễn giải một vùng não sáng lên trên ảnh fMRI là “vùng ham muốn” hay “vùng hấp dẫn”.
Sự hấp dẫn là kết quả của hoạt động mạng lưới và cách não tích hợp thông tin.
Bước đầu tiên: não xử lý tín hiệu cảm giác
Khi gặp một người, não có thể nhận đồng thời nhiều tín hiệu:
- đặc điểm khuôn mặt và cơ thể;
- ánh mắt và biểu cảm;
- chuyển động;
- giọng nói;
- mùi cơ thể;
- khoảng cách và sự tương tác;
- thông tin xã hội về người đó.
Không phải tín hiệu nào cũng có trọng số giống nhau ở mọi người. Một người có thể đặc biệt chú ý đến giọng nói, trong khi người khác phản ứng mạnh hơn với khuôn mặt, phong cách hoặc cách tương tác.
Hệ thống phần thưởng giúp tạo cảm giác “đáng chú ý”
Khi một tín hiệu được đánh giá tích cực, các mạng lưới liên quan đến phần thưởng và động lực có thể làm nó trở nên nổi bật hơn trong sự chú ý.
Dopamine tham gia vào quá trình động lực và học tập từ phần thưởng, nhưng không nên gọi nó đơn giản là “chất hóa học của hấp dẫn”. Sự hấp dẫn tình dục không thể được giải thích bằng một chất dẫn truyền thần kinh duy nhất.
Ký ức và kinh nghiệm cá nhân thay đổi cách chúng ta đánh giá người khác
Não không xử lý một khuôn mặt hoặc giọng nói trong khoảng trống. Những gì chúng ta từng trải nghiệm có thể ảnh hưởng đến cách tín hiệu hiện tại được diễn giải.
Sự quen thuộc, liên tưởng tích cực hoặc tiêu cực, trải nghiệm trong các mối quan hệ và quá trình học tập xã hội đều có thể góp phần tạo nên sở thích cá nhân.
Điều này là một lý do quan trọng khiến “chuẩn hấp dẫn” không hoàn toàn giống nhau giữa mọi người.
Bối cảnh có thể thay đổi sự hấp dẫn
Một người không nhất thiết được đánh giá giống nhau trong mọi hoàn cảnh. Thông tin mới về tính cách, thái độ, hành vi hoặc mối quan hệ có thể làm cảm giác hấp dẫn tăng hoặc giảm.
Não liên tục cập nhật đánh giá thay vì chỉ chấm điểm ngoại hình một lần rồi giữ nguyên mãi mãi.
Sinh học có vai trò nhưng không phải định mệnh
Một số đặc điểm liên quan đến sức khỏe, tuổi, hình thái cơ thể hoặc tín hiệu giới tính đã được nghiên cứu trong khoa học về sự hấp dẫn. Tuy nhiên, mức độ ảnh hưởng thường phụ thuộc vào bối cảnh và quần thể nghiên cứu.
Con người cũng sống trong môi trường văn hóa rất phức tạp. Chuẩn thẩm mỹ, kinh nghiệm cá nhân và môi trường xã hội có thể tương tác với các khuynh hướng sinh học.
Vì vậy, những giải thích kiểu “não tiến hóa để tất cả đàn ông thích X” hoặc “tất cả phụ nữ thích Y” thường mạnh hơn bằng chứng thực tế.
Hấp dẫn không đồng nghĩa ham muốn
Não có thể đánh giá một người là hấp dẫn mà không tạo ra mong muốn quan hệ tình dục với họ.
Ví dụ, một người có thể nhận ra vẻ hấp dẫn của một diễn viên, đồng nghiệp hoặc người lạ nhưng không có động lực muốn tiếp cận tình dục.
Đây là lý do cần giữ ranh giới:
- attraction: cảm thấy một người hấp dẫn;
- desire: có ham muốn;
- arousal: trạng thái hưng phấn;
- intention: có ý định hành động;
- behavior: hành vi thực tế.
Não có thể học sự hấp dẫn không?
Kinh nghiệm và học tập có thể ảnh hưởng đến việc một số tín hiệu trở nên gắn với phần thưởng hoặc cảm xúc. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa sở thích tình dục của một cá nhân có thể được giải thích hoàn toàn bằng điều kiện hóa đơn giản.
Sự hấp dẫn của con người có nhiều tầng, và khoa học chưa có mô hình có thể dự đoán đầy đủ sự hấp dẫn của từng cá nhân dựa trên lịch sử trải nghiệm.
Có thể nhìn não để biết một người bị hấp dẫn bởi ai không?
Không theo cách mà truyền thông đôi khi mô tả.
Nghiên cứu hình ảnh não có thể so sánh những mẫu hoạt động trung bình giữa các điều kiện trong thí nghiệm. Nhưng từ đó đến việc đọc chính xác suy nghĩ, đối tượng hấp dẫn hoặc ý định của một cá nhân là khoảng cách rất lớn.
Ảnh não cũng không thể thay thế lời nói và quyết định của chính người đó.
Kết luận
Sự hấp dẫn tình dục hình thành khi não kết hợp tín hiệu cảm giác với hệ thống phần thưởng, cảm xúc, ký ức, kinh nghiệm và bối cảnh. Không có một đặc điểm duy nhất hoặc một vùng não duy nhất quyết định ai sẽ hấp dẫn ai.
Sự đa dạng của các hệ thống này giúp giải thích tại sao cùng một người có thể cực kỳ hấp dẫn đối với người này nhưng gần như không tạo cảm giác đặc biệt ở người khác.
Câu hỏi liên quan
- Vì sao một người thấy người này hấp dẫn nhưng không bị hấp dẫn bởi người khác?
- Ngoại hình ảnh hưởng đến ham muốn tình dục mạnh đến mức nào?
- Giọng nói có thể làm tăng sự hấp dẫn tình dục không?
- Mùi cơ thể có ảnh hưởng đến sự hấp dẫn không?
- Sự hấp dẫn tình dục có đồng nghĩa với ham muốn quan hệ không?