Trả lời ngắn: Cảm giác của tai ngoài không do một dây thần kinh duy nhất đảm nhiệm. Những nguồn chi phối quan trọng gồm thần kinh tai thái dương từ thần kinh sinh ba, thần kinh tai lớn và thần kinh chẩm nhỏ từ các rễ thần kinh cổ, cùng nhánh tai của thần kinh lang thang ở một số vùng của hõm tai và ống tai ngoài. Phạm vi của các dây thần kinh này có sự chồng lấp và biến thiên giữa từng người.
Tại sao hệ thần kinh của tai lại phức tạp?
Vành tai nằm tại vùng giao nhau giữa mặt, đầu và cổ. Trong quá trình phát triển phôi thai, tai ngoài hình thành từ nhiều cấu trúc khác nhau. Kết quả là cảm giác của nó được cung cấp bởi cả dây thần kinh sọ và các dây thần kinh từ đám rối cổ.
Điều này khác với cách giải thích đơn giản rằng “toàn bộ tai được nối với một dây thần kinh”.
Thần kinh tai thái dương
Thần kinh tai thái dương (auriculotemporal nerve) là một nhánh cảm giác của thần kinh hàm dưới V3, thuộc thần kinh sinh ba (trigeminal nerve).
Nó tham gia chi phối cảm giác cho những vùng trước và trên của tai ngoài, đặc biệt các khu vực ở mặt trước của vành tai và quanh lối vào ống tai.
Vì thần kinh sinh ba cũng nhận lượng lớn thông tin cảm giác từ vùng mặt, các vùng quanh tai và mặt có thể có những ranh giới thần kinh chồng lấp.
Thần kinh tai lớn
Thần kinh tai lớn (great auricular nerve) xuất phát từ đám rối cổ, chủ yếu liên quan các rễ C2–C3.
Nó là một nguồn cảm giác quan trọng của:
- phần dưới vành tai;
- dái tai;
- một phần mặt sau tai;
- vùng da gần góc hàm và tuyến mang tai.
Do đó, cảm giác ở dái tai không cần được giải thích bằng một “dây thần kinh đặc biệt của khoái cảm”. Nó chủ yếu sử dụng những đường cảm giác thân thể bình thường.
Thần kinh chẩm nhỏ
Thần kinh chẩm nhỏ (lesser occipital nerve) xuất phát từ vùng thần kinh cổ, thường liên quan nhiều tới C2.
Nó góp phần chi phối vùng phía trên và phía sau tai cùng vùng da đầu lân cận.
Điều này giúp giải thích vì sao cảm giác khi một cái vuốt đi từ sau tai lên đường chân tóc hoặc xuống cổ không nhất thiết đi qua cùng một dây thần kinh trên toàn bộ đường đi.
Nhánh tai của thần kinh lang thang
Một phần đặc biệt của giải phẫu tai là nhánh tai của thần kinh lang thang (auricular branch of the vagus nerve, ABVN).
Nhánh này có thể cung cấp cảm giác cho một số vùng như hõm tai và một phần ống tai ngoài.
Đây là một trong số ít nơi trên bề mặt cơ thể có các sợi ngoại vi của dây thần kinh lang thang có thể được tiếp cận qua da, và chính đặc điểm này đã tạo nền tảng cho nghiên cứu kích thích thần kinh lang thang qua tai.
Có phải dây thần kinh lang thang làm tai trở thành vùng tình dục?
Không có cơ sở để kết luận đơn giản như vậy.
Dây thần kinh lang thang có vai trò rộng trong cảm giác nội tạng và điều hòa tự chủ, nhưng việc một phần tai có sợi của dây X không chứng minh rằng kích thích tai trực tiếp kích hoạt một “đường khoái cảm tình dục qua dây lang thang”.
Đó là một suy diễn phổ biến nhưng vượt quá bằng chứng hiện có.
Ranh giới thần kinh không phải những đường kẻ chính xác
Các sơ đồ giải phẫu thường tô những vùng khác nhau của tai bằng màu khác nhau để thể hiện dây thần kinh chi phối. Chúng rất hữu ích để học giải phẫu, nhưng không nên hiểu như các biên giới tuyệt đối.
Nghiên cứu giải phẫu cho thấy có sự:
- chồng lấp giữa các vùng thần kinh;
- liên lạc giữa các nhánh;
- biến thiên giữa người với người.
Do đó, cùng một điểm trên vành tai có thể không có nguồn thần kinh hoàn toàn giống nhau ở mọi cá thể.
Tín hiệu từ tai được truyền như thế nào?
Sau khi receptor cảm giác ở da được kích hoạt, tín hiệu chạy dọc theo sợi thần kinh ngoại vi.
Tùy nguồn chi phối, thông tin có thể đi vào:
- hệ thống cảm giác liên quan thần kinh sinh ba;
- các đường cảm giác của rễ thần kinh cổ;
- hoặc các đường liên quan thần kinh lang thang.
Sau nhiều trạm xử lý ở thân não, tủy sống, đồi thị và các mạng lưới não khác tùy loại tín hiệu, não mới tạo nên cảm nhận có ý thức và đánh giá giá trị của kích thích.
Không tồn tại “dây thần kinh tình dục của tai”
Các dây thần kinh nói trên truyền cảm giác như chạm, áp lực, nhiệt hoặc đau. Việc một tín hiệu trở nên dễ chịu hoặc tình dục phụ thuộc vào quá trình xử lý rộng hơn của não.
Vì vậy, khi giải thích độ nhạy tình dục của tai, cần phân biệt:
đường dẫn truyền cảm giác với ý nghĩa tình dục mà não gán cho cảm giác đó.
Đọc thêm: Cấu tạo cảm giác của tai · Độ nhạy cảm của dái tai · Vùng sau tai và cảm giác nhạy · Não liên kết cảm giác ở tai với tình dục như thế nào?