Không có một nguyên nhân duy nhất giải thích mọi trường hợp xuất tinh sớm.
Ngày nay, tình trạng này thường được nhìn nhận theo mô hình đa yếu tố: đặc điểm của hệ thần kinh, phản ứng tâm lý, sức khỏe tổng thể và hoàn cảnh tình dục có thể tương tác với nhau.
Một số người có kiểu phản xạ xuất tinh nhanh từ sớm
Có nam giới nhận thấy khả năng trì hoãn xuất tinh thấp ngay từ khi bắt đầu đời sống tình dục.
Ở nhóm này, các nhà nghiên cứu quan tâm đến sự khác biệt cá nhân trong hệ thống thần kinh điều hòa phản xạ xuất tinh, bao gồm các đường truyền tín hiệu trong não và tủy sống.
Các chất dẫn truyền thần kinh, đặc biệt hệ serotonin, được cho là có vai trò trong việc điều chỉnh thời điểm xuất tinh.
Điều này không có nghĩa có thể xét nghiệm một chất nào đó rồi kết luận nguyên nhân ở từng người. Cơ chế sinh học phức tạp hơn nhiều.
Tâm lý có thể tác động trực tiếp đến phản ứng tình dục
Lo âu, căng thẳng hoặc quá tập trung vào “thành tích” có thể làm thay đổi cách một người trải nghiệm kích thích.
Một người càng theo dõi bản thân với suy nghĩ “đừng xuất tinh”, hoạt động tình dục càng dễ trở thành tình huống phải kiểm soát thay vì trải nghiệm tự nhiên.
Ở một số trường hợp, yếu tố tâm lý không phải nguyên nhân duy nhất nhưng có thể duy trì hoặc làm vấn đề nặng hơn.
Khi tình trạng mới xuất hiện, cần nhìn vào những thay đổi khác
Nếu trước đây khả năng kiểm soát ổn định nhưng gần đây thay đổi rõ rệt, việc tìm kiếm yếu tố mới xuất hiện có giá trị hơn.
Bác sĩ có thể xem xét những vấn đề như:
- rối loạn cương đi kèm;
- một số vấn đề tuyến tiền liệt hoặc đường tiết niệu;
- thay đổi sức khỏe nội tiết ở một số trường hợp;
- thuốc hoặc chất đang sử dụng;
- thay đổi đáng kể về tâm lý hoặc mối quan hệ.
Không phải người bị xuất tinh sớm nào cũng có các vấn đề trên. Đây là những khả năng cần được đánh giá theo từng trường hợp chứ không phải danh sách để tự chẩn đoán.
Kinh nghiệm và hoàn cảnh cũng có vai trò
Khả năng điều chỉnh mức hưng phấn là thứ có thể thay đổi theo kinh nghiệm.
Người ít kinh nghiệm có thể chưa nhận biết rõ các giai đoạn hưng phấn của cơ thể. Một số người lại hình thành thói quen hoạt động tình dục với nhịp độ rất nhanh.
Tuy nhiên, không nên đơn giản hóa thành “do thiếu kinh nghiệm” hoặc “do thủ dâm”. Hai chủ đề này cần được xem xét riêng vì mối liên hệ không đơn giản như nhiều lời truyền miệng.
Đôi khi không tìm được một nguyên nhân duy nhất
Đây là điều hoàn toàn có thể xảy ra.
Một người có thể đồng thời có xu hướng phản xạ nhanh, lo lắng về hiệu suất và một mối quan hệ đang căng thẳng. Không yếu tố nào riêng lẻ giải thích toàn bộ tình trạng.
Do đó, việc điều trị cũng không nhất thiết chỉ nhằm “tìm ra một nguyên nhân rồi loại bỏ nó”.
Vì sao xác định hoàn cảnh xuất hiện lại quan trọng?
Một trong những thông tin hữu ích nhất là:
“Tình trạng này đã có từ đầu hay trước đây hoàn toàn khác?”
Câu trả lời giúp phân biệt hai kiểu chính — xuất tinh sớm nguyên phát và xuất tinh sớm thứ phát — và có thể định hướng việc đánh giá tiếp theo.