Hai người có thể yêu nhau sâu sắc nhưng có mức ham muốn tình dục rất khác nhau. Hiện tượng này thường được gọi là desire discrepancy — sự chênh lệch ham muốn giữa hai người trong một mối quan hệ. Đây là một trong những vấn đề phổ biến được nghiên cứu trong tình dục học và trị liệu quan hệ.
Điểm quan trọng nhất là: mức ham muốn không phải thước đo trực tiếp của mức độ yêu. Desire chịu ảnh hưởng của não, hormone, sức khỏe, stress, giấc ngủ, thuốc, lịch sử tình dục, kiểu ham muốn tự phát/đáp ứng và nhiều yếu tố khác. Vì vậy, hai người yêu nhau vẫn có thể có “mức nền” hoàn toàn khác nhau.
Mỗi người có một mức nền ham muốn riêng
Ngay trước khi bước vào mối quan hệ, hai người đã có thể khác nhau về tần suất nghĩ đến tình dục, mức spontaneous desire, độ nhạy với tín hiệu tình dục và mức ức chế.
Những khác biệt này không biến mất chỉ vì họ yêu nhau.
Dual Control Model giúp giải thích chênh lệch ham muốn
Theo mô hình của John Bancroft và Erick Janssen, phản ứng tình dục chịu ảnh hưởng của hệ thống kích thích và ức chế.
Một người có thể dễ được “kích hoạt” bởi tín hiệu tình dục và ít bị ảnh hưởng bởi các tín hiệu ức chế. Người kia có thể cần điều kiện riêng tư, thư giãn và an toàn hơn trước khi desire xuất hiện.
Không có bên nào mặc nhiên “đúng” hoặc “có vấn đề”. Họ chỉ có hệ thống điều hòa khác nhau.
Spontaneous desire và responsive desire có thể tạo cảm giác lệch nhịp
Một người có thể thường xuyên cảm thấy ham muốn tự phát và chủ động trước. Người kia hiếm khi tự nhiên nghĩ đến tình dục nhưng có thể xuất hiện ham muốn khi đã bước vào một bối cảnh gần gũi tự nguyện.
Nếu không hiểu sự khác biệt này, người ham muốn tự phát có thể nghĩ “người kia không còn muốn mình”, trong khi người có responsive desire lại cảm thấy bị yêu cầu phải có ham muốn trước khi cơ thể và tâm trí họ kịp chuyển trạng thái.
Stress không ảnh hưởng giống nhau ở mọi người
Stress làm ham muốn giảm ở nhiều người, nhưng không phải tất cả. Có người gần như mất hứng thú khi căng thẳng; người khác lại tìm sự gần gũi như một cách giải tỏa.
Do đó, cùng sống trong một hoàn cảnh khó khăn, hai người vẫn có thể phản ứng tình dục ngược nhau.
Giấc ngủ và năng lượng
Thiếu ngủ có thể làm giảm attention, tâm trạng và năng lượng. Nếu một người phải thức đêm nhiều hơn, làm việc theo ca hoặc chịu trách nhiệm chăm sóc lớn hơn, libido của họ có thể giảm dù tình cảm không thay đổi.
Thuốc và sức khỏe có thể tạo chênh lệch
Một số thuốc, bệnh lý mạn tính, đau, thay đổi nội tiết và vấn đề sức khỏe có thể ảnh hưởng đến desire hoặc arousal.
Nếu chỉ một người trong cặp đôi trải qua những yếu tố này, khoảng cách ham muốn có thể xuất hiện hoặc tăng lên.
Chất lượng quan hệ cũng có thể tác động
Xung đột, cảm giác không được thấu hiểu, thiếu riêng tư hoặc phân công trách nhiệm không cân bằng có thể làm ham muốn giảm ở một người mạnh hơn người kia.
Ngược lại, cảm giác an toàn, được tôn trọng và gần gũi có thể giúp responsive desire dễ xuất hiện hơn.
Chênh lệch ham muốn không có nghĩa một người “ham quá” và người kia “lạnh”
Đây là cách gắn nhãn dễ gây tổn thương. Trong một cặp đôi, người có desire cao hơn chỉ là người có mức desire cao hơn so với người kia. Nếu so với một nhóm khác, họ có thể hoàn toàn ở mức trung bình.
Tương tự, người có desire thấp hơn trong cặp đôi không nhất thiết có một rối loạn ham muốn.
Ai là người có “mức đúng”?
Không có mức đúng tuyệt đối. Vấn đề chỉ xuất hiện khi sự khác biệt gây căng thẳng, cảm giác bị từ chối, áp lực hoặc làm giảm chất lượng quan hệ.
Tình dục học hiện đại thường xem desire discrepancy như một vấn đề của hệ thống hai người thay vì mặc định người có ham muốn thấp hơn là “bệnh nhân”.
Tần suất quan hệ có giải quyết được discrepancy không?
Không nhất thiết. Chỉ tăng hoặc giảm số lần quan hệ mà không hiểu nguyên nhân có thể tạo thêm áp lực.
Hai người cần phân biệt desire, arousal, nhu cầu gần gũi và kỳ vọng. Có những cặp đôi tìm được cách hài hòa bằng giao tiếp, thời gian riêng, điều chỉnh stress hoặc mở rộng cách thể hiện sự gần gũi mà không biến mọi cuộc tiếp xúc thành nghĩa vụ tình dục.
Ham muốn thấp hơn có nghĩa hết yêu không?
Không. Tình yêu, attachment và desire là những hệ thống có thể tương tác nhưng không đồng nhất.
Một người có thể yêu bạn đời sâu sắc nhưng libido thấp do thiếu ngủ hoặc thuốc. Ngược lại, một người có libido cao không có nghĩa họ yêu nhiều hơn.
Khi nào nên tìm hỗ trợ?
Nếu desire discrepancy tạo xung đột kéo dài, áp lực hoặc làm một trong hai người khổ sở, có thể trao đổi với bác sĩ, chuyên gia sức khỏe tình dục hoặc nhà trị liệu cặp đôi có đào tạo phù hợp.
Đánh giá tốt nên xem xét cả sức khỏe, thuốc, stress, giấc ngủ, kiểu ham muốn và dynamics của mối quan hệ thay vì chỉ tập trung vào người có desire thấp hơn.
Kết luận
Hai người yêu nhau vẫn có thể có mức ham muốn rất khác nhau vì desire là một đặc điểm biến thiên giữa các cá nhân và chịu ảnh hưởng của nhiều hệ thống sinh học, tâm lý và xã hội.
Chênh lệch ham muốn không tự động chứng minh thiếu tình yêu, thiếu attraction hoặc có vấn đề đạo đức. Điều quan trọng là hiểu nguyên nhân cụ thể của từng cặp đôi và tránh biến một khác biệt bình thường thành lỗi của một người.
Câu hỏi liên quan
- Desire discrepancy là gì?
- Người ham muốn thấp hơn trong cặp đôi có phải bị rối loạn không?
- Ham muốn tự phát và ham muốn đáp ứng có thể tạo lệch nhịp như thế nào?
- Stress và thiếu ngủ có làm khoảng cách ham muốn giữa hai người lớn hơn không?
- Chênh lệch ham muốn có đồng nghĩa với hết yêu không?