Nếu một người đàn ông nhận ra mình “thích” vợ của một người bạn, phản ứng đầu tiên có thể là lo rằng cảm giác đó bất thường. Nhưng trước khi đánh giá, cần xác định chữ “thích” đang mô tả điều gì. Đó có thể chỉ là thấy cô ấy đẹp, cảm thấy bị hấp dẫn về giới tính, thích trò chuyện, thường nghĩ đến cô ấy, có tưởng tượng tình dục hoặc thực sự muốn theo đuổi một mối quan hệ. Những trạng thái này không giống nhau.
Nhận thấy một người hấp dẫn không phải một hiện tượng bất thường
Việc có bạn đời hoặc biết một phụ nữ đã kết hôn không khiến hệ thống nhận biết sự hấp dẫn của con người ngừng hoạt động. Một người đàn ông vẫn có thể nhận ra rằng một người phụ nữ có ngoại hình hoặc phong thái đúng với sở thích của mình.
Do đó, chỉ riêng việc thấy vợ của bạn mình hấp dẫn không đủ để xem đó là dấu hiệu của vấn đề tâm lý, vấn đề tình dục hay sự thiếu chung thủy.
Điều cần xem xét là cường độ, tần suất, mức độ chủ động nuôi dưỡng cảm giác và ảnh hưởng của nó đến đời sống.
“Thích” có thể nằm ở nhiều mức khác nhau
Một cảm giác thoáng qua như “cô ấy thật hấp dẫn” rất khác với việc dành hàng giờ mỗi ngày tưởng tượng về cô ấy. Tương tự, một tưởng tượng tình dục thỉnh thoảng xuất hiện cũng khác với việc chủ động tìm cách tạo cơ hội riêng tư.
Có thể hình dung các trải nghiệm này trên một phổ:
- nhận thấy cô ấy có sức hấp dẫn;
- cảm thấy thích thú khi gặp cô ấy;
- có phản ứng hấp dẫn hoặc kích thích thoáng qua;
- thỉnh thoảng nghĩ hoặc tưởng tượng về cô ấy;
- chủ động tìm kiếm thêm kích thích liên quan đến cô ấy;
- hình thành ý định theo đuổi hoặc vượt qua ranh giới.
Không có quy luật bắt buộc rằng một người sẽ đi từ bước đầu đến bước cuối.
Cảm giác không phải một cuộc bỏ phiếu về đạo đức của một người
Một vấn đề thường gặp là người đàn ông đánh giá bản thân dựa trên chính sự xuất hiện của suy nghĩ: “Nếu mình là người tốt thì mình không được thấy cô ấy hấp dẫn.” Cách suy luận này bỏ qua sự khác biệt giữa phản ứng tự phát và hành vi có chủ ý.
Con người không kiểm soát hoàn toàn việc ai lọt vào sự chú ý của mình hoặc suy nghĩ nào bất chợt xuất hiện. Nhưng con người có khả năng đáng kể trong việc quyết định có tiếp tục tập trung vào suy nghĩ đó, có tạo cơ hội để nó phát triển và có hành động theo nó hay không.
Khi nào cảm giác đáng được chú ý hơn?
Không phải vì cảm giác “sai”, mà vì mức độ ảnh hưởng của nó có thể thay đổi. Chẳng hạn, nên xem xét kỹ hơn nếu người đàn ông:
- gần như không thể chuyển sự chú ý khỏi người phụ nữ đó;
- liên tục tìm lý do để gặp hoặc liên lạc riêng;
- dùng phần lớn thời gian rảnh để tưởng tượng về cô ấy;
- bắt đầu bỏ bê công việc, giấc ngủ hoặc mối quan hệ hiện tại;
- liên tục diễn giải những hành vi bình thường của cô ấy thành tín hiệu tình dục;
- cảm thấy thôi thúc phải kiểm tra, theo dõi hoặc biết cô ấy đang làm gì.
Ngay cả những biểu hiện này cũng không tự động cho phép chẩn đoán một rối loạn tâm lý. Chúng chỉ cho thấy cảm giác đã trở nên đủ mạnh để người đàn ông cần chủ động quản lý sự chú ý và ranh giới của mình.
Bình thường không có nghĩa là nên nuôi dưỡng mọi cảm giác
Một trải nghiệm tâm lý có thể nằm trong phạm vi con người thường gặp nhưng vẫn cần được xử lý có trách nhiệm. Ví dụ, cảm giác hấp dẫn có thể tự nhiên, trong khi việc cố tình tạo tình huống mập mờ với vợ của bạn mình lại là một lựa chọn hành vi.
Phân biệt này giúp tránh hai thái cực: một bên là tự kết tội chỉ vì có cảm giác; bên kia là cho rằng vì cảm giác tự nhiên nên bất kỳ hành động nào xuất phát từ nó cũng có thể được biện minh.
Không thể suy luận chất lượng mối quan hệ hiện tại chỉ từ cảm giác này
Một người đàn ông đang độc thân có thể bị hấp dẫn bởi vợ của bạn mình. Một người đang hẹn hò cũng có thể gặp trải nghiệm tương tự. Một người có hôn nhân tốt vẫn có thể nhận thấy người khác hấp dẫn.
Vì vậy, không thể kết luận rằng sự hấp dẫn này chứng minh anh ta thiếu tình dục, hết yêu bạn đời hay đang có vấn đề hormone. Muốn hiểu những vấn đề đó phải xem xét nhiều thông tin khác.
Câu hỏi hữu ích hơn “Mình có bất thường không?”
Thay vì chỉ hỏi cảm giác có bình thường hay không, có thể hỏi cụ thể hơn: “Đây chỉ là một nhận xét về sức hấp dẫn hay mình đang dành quá nhiều sự chú ý cho cô ấy?”, “Mình có đang chủ động nuôi dưỡng tưởng tượng không?”, “Cảm giác này có ảnh hưởng đến hành vi của mình không?”
Những câu hỏi đó giúp phân biệt một phản ứng hấp dẫn thông thường với một trạng thái đang chiếm quá nhiều không gian tâm trí.
Điểm chính: việc một người đàn ông thấy vợ của bạn mình hấp dẫn không tự nó là điều bất thường. Ý nghĩa của trải nghiệm phụ thuộc nhiều hơn vào cường độ, mức độ dai dẳng, ảnh hưởng đến đời sống và cách người đó lựa chọn hành xử.