Giải thích trong 30 giây: Trong tuổi dậy thì, hormone tăng trưởng và hormone sinh dục làm xương dài ra nhanh, tạo giai đoạn tăng vọt chiều cao. Sau đó estrogen thúc đẩy các đầu xương trưởng thành và đóng dần, nên tốc độ tăng chiều cao chậm lại rồi gần như dừng.
Giai đoạn tăng vọt chiều cao là gì?
Khi hormone tăng trưởng, IGF-1 và hormone sinh dục tăng, các sụn tăng trưởng ở đầu xương hoạt động mạnh hơn, làm chiều cao tăng nhanh trong một giai đoạn.
Vì sao sau đó tăng chậm lại?
Estrogen thúc đẩy sụn tăng trưởng trưởng thành và dần đóng lại. Khi các đầu xương đã đóng, xương dài gần như không thể tiếp tục dài thêm.
Chiều cao cuối cùng phụ thuộc vào gì?
Di truyền là yếu tố lớn, nhưng dinh dưỡng, bệnh mạn tính, hormone và sức khỏe trong thời thơ ấu cũng có ảnh hưởng.
Điều gì được xem là bình thường?
Trình tự và tốc độ dậy thì khác nhau giữa mỗi người. Hai bạn cùng tuổi có thể khác nhau rõ rệt về chiều cao, ngực, lông cơ thể, kinh nguyệt và cảm xúc mà vẫn nằm trong phạm vi bình thường.
Khi nào nên trao đổi với bác sĩ?
Nên được đánh giá nếu các dấu hiệu dậy thì xuất hiện rất sớm, chưa xuất hiện vào các mốc thường dùng, quá trình phát triển dừng lại bất thường, kinh nguyệt rất nhiều hoặc đau nghiêm trọng, hoặc có triệu chứng ảnh hưởng rõ đến sức khỏe.
Những hiểu lầm thường gặp
- Dậy thì không diễn ra cùng tuổi ở tất cả mọi người.
- Ngực, chiều cao và kinh nguyệt không phát triển theo một “lịch chuẩn” giống nhau.
- Cảm xúc thay đổi không nên bị xem nhẹ chỉ vì đang ở tuổi dậy thì.
- Khác biệt cơ thể trong giai đoạn này không tự động có nghĩa là có bệnh.
Nguồn khoa học nên tham khảo
Nên ưu tiên tài liệu nhi khoa, nội tiết nhi, sức khỏe vị thành niên và sản phụ khoa từ các tổ chức y khoa và cơ quan y tế đáng tin cậy.
Nội dung này nhằm mục đích giáo dục về cơ thể và dậy thì, không thay thế tư vấn, chẩn đoán hoặc điều trị y khoa.