Giải thích trong 30 giây: Âm đạo là một ống cơ có tính đàn hồi nằm bên trong vùng chậu nữ, nối từ cửa âm đạo ở âm hộ đến cổ tử cung. Âm đạo là đường thoát của máu kinh, tham gia vào hoạt động tình dục và tạo thành một phần của đường sinh khi sinh qua đường âm đạo. Thành âm đạo có nhiều nếp gấp, có khả năng co giãn và được duy trì bởi một môi trường vi sinh đặc trưng. Âm đạo không phải là toàn bộ phần sinh dục nữ nhìn thấy bên ngoài — phần bên ngoài được gọi là âm hộ.
Âm đạo là gì?
Âm đạo, tiếng Anh là vagina, là một ống cơ đàn hồi thuộc hệ sinh dục nữ.
Nó bắt đầu từ cửa âm đạo ở vùng âm hộ và kéo dài vào bên trong cơ thể đến cổ tử cung, tức phần thấp của tử cung.
Âm đạo có nhiều vai trò sinh lý khác nhau. Nó liên quan đến kinh nguyệt, hoạt động tình dục và sinh con qua đường âm đạo.
Mặc dù trong giao tiếp hàng ngày từ “âm đạo” đôi khi được dùng để chỉ toàn bộ vùng sinh dục nữ bên ngoài, về mặt giải phẫu điều này không chính xác.
Phần nhìn thấy bên ngoài được gọi là âm hộ. Âm đạo chủ yếu nằm bên trong cơ thể.
Âm đạo nằm ở đâu?
Âm đạo nằm trong vùng chậu.
Nếu nhìn cơ thể theo mặt cắt từ bên cạnh, âm đạo nằm:
- Phía sau niệu đạo và bàng quang.
- Phía trước trực tràng.
- Phía dưới tử cung.
- Nối với cổ tử cung ở đầu phía trên.
- Mở ra ngoài cơ thể qua cửa âm đạo ở đầu phía dưới.
Do nằm giữa nhiều cơ quan vùng chậu, âm đạo có quan hệ giải phẫu gần với bàng quang, niệu đạo, trực tràng, cổ tử cung và các cơ sàn chậu.
Cửa âm đạo nằm ở đâu?
Cửa âm đạo là phần mở của âm đạo ra bên ngoài cơ thể.
Nó nằm trong vùng tiền đình âm hộ, phía dưới lỗ niệu đạo.
Ở phía ngoài cửa âm đạo là các cấu trúc của âm hộ như môi lớn, môi bé và vùng tiền đình.
Vì vậy, cửa âm đạo và âm đạo không hoàn toàn đồng nghĩa: cửa âm đạo là phần mở ra ngoài, còn âm đạo là ống tiếp tục kéo dài vào bên trong.
Âm đạo nối với bộ phận nào?
Đầu phía trên của âm đạo bao quanh phần dưới của cổ tử cung.
Cổ tử cung là phần thấp và hẹp của tử cung. Ở giữa cổ tử cung có một ống nhỏ gọi là ống cổ tử cung, tạo đường thông giữa tử cung và âm đạo.
Điều này tạo thành một đường liên tục:
Âm hộ → cửa âm đạo → âm đạo → cổ tử cung → tử cung.
Tuy nhiên, mỗi phần là một cấu trúc giải phẫu riêng và có chức năng khác nhau.
Âm đạo có cấu tạo như thế nào?
Thành âm đạo không phải một lớp da đơn giản.
Nó được cấu tạo từ nhiều lớp mô có khả năng phối hợp để giúp âm đạo đàn hồi, co giãn và duy trì môi trường sinh học đặc trưng.
Có thể hiểu đơn giản thành âm đạo gồm:
- Lớp niêm mạc ở phía trong.
- Lớp cơ.
- Mô liên kết và các mô nâng đỡ phía ngoài.
Niêm mạc âm đạo
Bề mặt phía trong âm đạo được phủ bởi niêm mạc.
Lớp này không giống da bên ngoài cơ thể. Nó được cấu tạo để thích nghi với môi trường ẩm và những thay đổi sinh lý của âm đạo.
Các tế bào bề mặt liên tục được thay mới và bong ra.
Lớp cơ
Thành âm đạo có các lớp cơ trơn giúp nó có khả năng thay đổi hình dạng và kích thước.
Âm đạo cũng chịu ảnh hưởng của các cơ xung quanh, đặc biệt là hệ thống cơ sàn chậu.
Mô liên kết
Mô liên kết chứa collagen, elastin, mạch máu và các cấu trúc hỗ trợ khác.
Những thành phần này góp phần tạo nên khả năng đàn hồi và giúp âm đạo được nâng đỡ trong vùng chậu.
Nếp gấp âm đạo là gì?
Bề mặt âm đạo không hoàn toàn phẳng.
Thành âm đạo có nhiều nếp gấp, thường được gọi là vaginal rugae.
Các nếp này giúp thành âm đạo có thể mở rộng khi cần thiết.
Khi âm đạo ở trạng thái nghỉ, thành trước và thành sau thường nằm tương đối sát nhau thay vì tạo thành một ống luôn mở rộng.
Âm đạo dài bao nhiêu?
Không có một chiều dài duy nhất áp dụng cho tất cả mọi người.
Kích thước âm đạo khác nhau tự nhiên giữa từng người và cũng thay đổi tùy trạng thái của cơ thể.
Ở trạng thái không kích thích, chiều dài thường chỉ ở mức vài centimet đến khoảng dưới hoặc quanh 10 cm tùy cách đo và từng cá thể.
Điều quan trọng hơn một con số cố định là âm đạo không phải một ống cứng có chiều dài bất biến.
Nó có thể thay đổi đáng kể về chiều dài, chiều rộng và hình dạng.
Âm đạo có co giãn không?
Có. Khả năng co giãn là một đặc điểm quan trọng của âm đạo.
Thành âm đạo có nếp gấp, cơ và mô đàn hồi nên có thể thích nghi với nhiều trạng thái khác nhau.
Khả năng này đặc biệt rõ trong:
- Kích thích tình dục.
- Hoạt động tình dục có xâm nhập.
- Khám phụ khoa.
- Sử dụng tampon hoặc cốc nguyệt san.
- Sinh con qua đường âm đạo.
Sau khi giãn, mô thường có khả năng co trở lại đáng kể, mặc dù tuổi, hormone, thai kỳ, sinh con và tình trạng sàn chậu có thể ảnh hưởng đến đặc tính của mô.
Âm đạo có “rộng” ra vì quan hệ nhiều không?
Quan niệm rằng quan hệ tình dục nhiều lần làm âm đạo trở nên rộng vĩnh viễn là một hiểu lầm phổ biến.
Âm đạo được cấu tạo để có khả năng co giãn và thích nghi.
Hoạt động tình dục thông thường không đơn giản làm âm đạo mất khả năng co lại theo số lần quan hệ.
Cảm giác về độ chặt hoặc rộng có thể chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố khác như:
- Mức độ kích thích.
- Trương lực cơ sàn chậu.
- Hormone.
- Tuổi.
- Thai kỳ và sinh con.
- Khả năng thư giãn cơ.
- Tình trạng mô vùng chậu.
Do đó, không thể dựa vào cảm giác hoặc hình dạng âm đạo để suy đoán lịch sử hoạt động tình dục của một người.
Âm đạo thay đổi thế nào khi kích thích?
Khi cơ thể có phản ứng kích thích tình dục, hệ thần kinh và mạch máu vùng chậu thay đổi hoạt động.
Lưu lượng máu đến vùng sinh dục tăng lên.
Âm đạo có thể:
- Trở nên ẩm hơn.
- Tăng khả năng co giãn.
- Thay đổi chiều dài.
- Phần sâu có thể mở rộng hơn.
- Các mô xung quanh trở nên sung huyết.
Đồng thời, âm vật, môi bé và các mô cương quanh vùng tiền đình cũng tham gia vào phản ứng kích thích.
Dịch bôi trơn âm đạo đến từ đâu?
Khi kích thích tình dục, lưu lượng máu đến thành âm đạo tăng lên.
Một phần chất lỏng từ hệ tuần hoàn có thể đi qua thành âm đạo và góp phần tạo độ ẩm.
Dịch từ cổ tử cung và các tuyến ở vùng tiền đình cũng có thể góp phần vào độ ẩm của vùng sinh dục.
Vì vậy, “dịch bôi trơn” không nhất thiết chỉ được tạo ra bởi một tuyến duy nhất nằm trong âm đạo.
Âm đạo có tuyến tiết dịch riêng không?
Thành âm đạo nhìn chung không có các tuyến tiết dịch theo cách nhiều người tưởng tượng.
Độ ẩm của âm đạo đến từ nhiều nguồn, bao gồm dịch đi qua thành âm đạo, dịch cổ tử cung và dịch từ các cấu trúc gần cửa âm đạo.
Đây cũng là lý do lượng và tính chất dịch có thể thay đổi theo hormone, chu kỳ kinh nguyệt và mức độ kích thích.
Dịch âm đạo hàng ngày có bình thường không?
Có một lượng dịch âm đạo nhất định là hiện tượng sinh lý bình thường ở nhiều người.
Dịch có thể chứa:
- Chất nhầy từ cổ tử cung.
- Tế bào bong ra từ niêm mạc.
- Vi sinh vật bình thường.
- Nước và các thành phần sinh học khác.
Lượng và độ đặc của dịch có thể thay đổi trong chu kỳ kinh nguyệt.
Ví dụ, gần thời điểm rụng trứng, dịch cổ tử cung có thể trở nên trong và kéo sợi hơn.
Âm đạo có tự làm sạch không?
Âm đạo có cơ chế tự duy trì môi trường bên trong.
Các tế bào niêm mạc liên tục được thay mới, dịch âm đạo giúp đưa tế bào bong và các chất ra ngoài, trong khi hệ vi sinh góp phần duy trì môi trường sinh học thích hợp.
Vì vậy, thông thường không cần đưa dung dịch vệ sinh vào sâu bên trong âm đạo để “làm sạch”.
Thụt rửa âm đạo có thể làm thay đổi hệ vi sinh và độ pH tự nhiên.
Việc vệ sinh thông thường chủ yếu tập trung vào phần âm hộ bên ngoài.
Hệ vi sinh âm đạo là gì?
Âm đạo không phải môi trường vô khuẩn.
Nó chứa một cộng đồng vi sinh vật tự nhiên được gọi là hệ vi sinh âm đạo.
Ở nhiều người trong độ tuổi sinh sản, các vi khuẩn thuộc nhóm Lactobacillus thường đóng vai trò quan trọng.
Chúng góp phần duy trì môi trường có tính acid và hạn chế sự phát triển quá mức của một số vi sinh vật khác.
Tuy nhiên, thành phần hệ vi sinh có thể khác nhau giữa từng người và thay đổi theo thời gian.
Độ pH âm đạo là gì?
pH cho biết một môi trường có tính acid hay kiềm.
Ở nhiều người trong độ tuổi sinh sản, môi trường âm đạo thường có tính acid nhẹ.
pH có thể thay đổi theo:
- Tuổi.
- Hormone.
- Kinh nguyệt.
- Hoạt động tình dục.
- Tinh dịch.
- Một số thuốc.
- Nhiễm trùng hoặc thay đổi hệ vi sinh.
Do đó, không nên xem một con số pH duy nhất là tiêu chuẩn tuyệt đối cho mọi người ở mọi thời điểm.
Âm đạo có mùi không?
Âm đạo và âm hộ có thể có mùi tự nhiên nhẹ.
Mùi có thể thay đổi theo mồ hôi, chu kỳ kinh nguyệt, hoạt động thể chất, hoạt động tình dục và hệ vi sinh.
Mục tiêu của vệ sinh vùng sinh dục không phải là làm cho vùng này hoàn toàn “không có mùi”.
Tuy nhiên, nếu xuất hiện mùi mới rất mạnh hoặc khó chịu kèm ngứa, đau, rát hoặc dịch thay đổi rõ rệt, nên cân nhắc được chuyên gia y tế đánh giá.
Máu kinh đi qua âm đạo như thế nào?
Kinh nguyệt bắt nguồn từ nội mạc tử cung, không phải từ thành âm đạo.
Khi nội mạc bong ra, máu và mô đi:
Tử cung → cổ tử cung → âm đạo → ra ngoài qua cửa âm đạo.
Âm đạo vì vậy đóng vai trò là đường thoát của máu kinh ra khỏi cơ thể.
Tinh trùng đi qua âm đạo thế nào?
Khi tinh dịch được đưa vào âm đạo, những tinh trùng còn khả năng di chuyển có thể đi về phía cổ tử cung.
Hành trình tiềm năng là:
Âm đạo → cổ tử cung → tử cung → ống dẫn trứng.
Nếu có noãn thích hợp và các điều kiện thuận lợi, thụ tinh thường xảy ra trong ống dẫn trứng chứ không phải trong âm đạo.
Âm đạo có vai trò gì khi sinh con?
Trong sinh qua đường âm đạo, em bé đi từ tử cung qua cổ tử cung đã mở rồi tiếp tục qua âm đạo để ra ngoài cơ thể.
Trong quá trình này, thành âm đạo và các mô xung quanh phải giãn đáng kể.
Khả năng đàn hồi của âm đạo cùng với sự thay đổi của hormone và hoạt động của cơ sàn chậu giúp cơ thể thích nghi với quá trình sinh.
Âm đạo thay đổi sau sinh thế nào?
Sau sinh qua đường âm đạo, mô vùng âm đạo và sàn chậu cần thời gian hồi phục.
Trong thời gian đầu có thể có:
- Sưng.
- Đau hoặc nhạy cảm.
- Thay đổi cảm giác.
- Thay đổi trương lực cơ sàn chậu.
- Khô hơn do thay đổi hormone, đặc biệt trong thời gian cho con bú.
Phần lớn thay đổi tiếp tục cải thiện trong quá trình hồi phục, nhưng mức độ và thời gian rất khác nhau giữa từng người.
Âm đạo thay đổi khi mãn kinh thế nào?
Khi estrogen giảm trong giai đoạn tiền mãn kinh và mãn kinh, các mô âm đạo có thể thay đổi.
Một số thay đổi có thể bao gồm:
- Niêm mạc mỏng hơn.
- Giảm độ đàn hồi.
- Giảm độ ẩm.
- pH thay đổi.
- Hệ vi sinh thay đổi.
- Dễ kích ứng hoặc khó chịu hơn ở một số người.
Không phải ai cũng gặp những thay đổi này với cùng mức độ.
Âm đạo và âm hộ khác nhau thế nào?
Đây là hai thuật ngữ thường bị nhầm lẫn.
Âm hộ là tập hợp các cấu trúc sinh dục ngoài, bao gồm môi lớn, môi bé, phần ngoài của âm vật, lỗ niệu đạo, cửa âm đạo và các cấu trúc liên quan.
Âm đạo là ống cơ nằm bên trong, bắt đầu từ cửa âm đạo và kéo dài đến cổ tử cung.
Vì vậy, khi nhìn vùng sinh dục từ bên ngoài, phần lớn những gì nhìn thấy là âm hộ, không phải toàn bộ âm đạo.
Âm đạo và cổ tử cung khác nhau thế nào?
Âm đạo là ống cơ dẫn từ bên ngoài vào sâu trong vùng chậu.
Cổ tử cung là phần thấp của tử cung và nằm ở đầu sâu của âm đạo.
Cổ tử cung có một lỗ nhỏ và ống cổ tử cung cho phép máu kinh đi từ tử cung xuống âm đạo, đồng thời là đường mà tinh trùng có thể đi qua để tiến vào tử cung.
Âm đạo và niệu đạo có phải cùng một đường không?
Không.
Đây là hai hệ thống khác nhau.
Niệu đạo dẫn nước tiểu từ bàng quang ra ngoài cơ thể.
Âm đạo thuộc hệ sinh dục và có cửa riêng.
Lỗ niệu đạo nằm phía trên cửa âm đạo trong vùng tiền đình âm hộ.
Nước tiểu có đi qua âm đạo không?
Không.
Nước tiểu đi từ bàng quang qua niệu đạo rồi thoát ra ở lỗ niệu đạo.
Nó không đi qua âm đạo trong giải phẫu bình thường.
Việc lỗ niệu đạo và cửa âm đạo nằm tương đối gần nhau có thể khiến hai cấu trúc này dễ bị nhầm lẫn.
Màng trinh có đóng kín âm đạo không?
Thông thường không.
Màng trinh là một vành hoặc nếp mô mỏng nằm gần cửa âm đạo và có hình dạng rất đa dạng.
Nó thường có một hoặc nhiều khoảng mở để dịch và máu kinh có thể đi qua.
Màng trinh không phải một “con dấu” đóng kín âm đạo và không thể được sử dụng đáng tin cậy để xác định một người đã từng quan hệ tình dục hay chưa.
Âm đạo có thể bị “mất” vật ở bên trong không?
Âm đạo không phải một đường ống mở thông vào toàn bộ ổ bụng.
Ở đầu sâu của âm đạo là cổ tử cung. Lỗ cổ tử cung rất nhỏ trong điều kiện thông thường.
Vì vậy, một vật như tampon không thể đơn giản đi xuyên qua âm đạo rồi “biến mất” tự do vào ổ bụng.
Tuy nhiên, vật có thể nằm sâu trong âm đạo và khó lấy ra. Nếu không thể tự lấy một vật ra an toàn, nên tìm hỗ trợ y tế.
Những hiểu lầm phổ biến về âm đạo
“Âm đạo là toàn bộ phần sinh dục nữ bên ngoài”
Không đúng. Phần bên ngoài được gọi là âm hộ. Âm đạo chủ yếu nằm bên trong cơ thể.
“Quan hệ nhiều làm âm đạo rộng vĩnh viễn”
Không đúng theo cách đơn giản này. Âm đạo là một cấu trúc cơ có khả năng đàn hồi và co giãn.
“Âm đạo cần được rửa sâu bên trong”
Thông thường không cần. Âm đạo có cơ chế tự duy trì môi trường bên trong. Thụt rửa có thể làm thay đổi hệ vi sinh và pH.
“Nước tiểu đi ra từ âm đạo”
Không đúng. Nước tiểu đi qua niệu đạo.
“Âm đạo phải hoàn toàn không có mùi”
Không đúng. Một mùi tự nhiên nhẹ có thể là bình thường.
“Có thể nhìn âm đạo để biết một người đã quan hệ bao nhiêu lần”
Không. Giải phẫu âm đạo không cung cấp một phương pháp đáng tin cậy để xác định lịch sử hoạt động tình dục.
Điều gì được xem là bình thường?
Âm đạo có mức độ khác biệt tự nhiên giữa từng người.
Những đặc điểm có thể thay đổi mà vẫn thuộc phạm vi sinh lý bình thường bao gồm:
- Chiều dài và hình dạng.
- Khả năng co giãn.
- Lượng dịch.
- Độ ẩm.
- Mùi tự nhiên.
- Độ nhạy cảm.
- Sự thay đổi dịch trong chu kỳ kinh.
Điều quan trọng thường không phải là cơ thể có giống một mô tả “chuẩn” hay không, mà là có xuất hiện một thay đổi mới hoặc triệu chứng bất thường hay không.
Khi nào nên gặp bác sĩ?
Nên cân nhắc gặp bác sĩ hoặc chuyên gia y tế nếu xuất hiện:
- Đau âm đạo kéo dài hoặc tăng dần.
- Ngứa hoặc rát dai dẳng.
- Dịch có thay đổi rõ rệt kèm triệu chứng khó chịu.
- Mùi mới rất mạnh hoặc bất thường.
- Chảy máu ngoài kỳ kinh không rõ nguyên nhân.
- Đau khi quan hệ kéo dài.
- Khối hoặc cảm giác có vật lạ.
- Vết loét hoặc tổn thương.
- Không thể lấy tampon hoặc vật khác ra khỏi âm đạo.
Những triệu chứng này có nhiều nguyên nhân khác nhau và không nên tự chẩn đoán chỉ dựa trên thông tin trên mạng.
Câu hỏi thường gặp
Âm đạo có phải phần nhìn thấy bên ngoài không?
Không. Phần sinh dục nữ nhìn thấy bên ngoài chủ yếu là âm hộ. Âm đạo là ống nằm bên trong và mở ra ngoài qua cửa âm đạo.
Âm đạo nối đến đâu?
Âm đạo kéo dài từ cửa âm đạo đến cổ tử cung.
Âm đạo có co giãn không?
Có. Thành âm đạo có cơ, nếp gấp và mô đàn hồi cho phép thay đổi kích thước đáng kể.
Âm đạo có tự làm sạch không?
Âm đạo có cơ chế tự duy trì môi trường bên trong thông qua dịch, quá trình thay mới tế bào và hệ vi sinh. Thông thường không cần thụt rửa bên trong.
Dịch âm đạo hàng ngày có bình thường không?
Có thể hoàn toàn bình thường. Lượng và đặc điểm dịch có thể thay đổi theo hormone và chu kỳ kinh nguyệt.
Quan hệ nhiều có làm âm đạo rộng không?
Hoạt động tình dục thông thường không đơn giản làm âm đạo rộng vĩnh viễn theo số lần quan hệ. Âm đạo có khả năng co giãn, và cảm giác về độ chặt còn phụ thuộc nhiều yếu tố khác.
Âm đạo và lỗ tiểu có phải cùng một chỗ không?
Không. Lỗ niệu đạo và cửa âm đạo là hai lỗ riêng biệt.
Bài liên quan
- Cửa âm đạo là gì?
- Chiều dài âm đạo bao nhiêu là bình thường?
- Cấu tạo thành âm đạo như thế nào?
- Âm đạo có co giãn không?
- Âm đạo có rộng vì quan hệ nhiều không?
- Độ pH âm đạo là gì?
- Hệ vi sinh âm đạo là gì?
- Âm đạo tự làm sạch thế nào?
Nguồn khoa học nên tham khảo
Thông tin về giải phẫu và sinh lý âm đạo nên được đối chiếu với sách giải phẫu người, tài liệu sản phụ khoa, tài liệu sức khỏe sinh sản và các nghiên cứu được bình duyệt. Các nguồn đáng tin cậy có thể bao gồm ACOG, NIH, NHS, CDC, Mayo Clinic, Cleveland Clinic và các tạp chí chuyên ngành sản phụ khoa, giải phẫu và sức khỏe tình dục.
Nội dung này nhằm mục đích giáo dục và giúp người đọc hiểu cơ thể, không thay thế chẩn đoán hoặc tư vấn trực tiếp từ bác sĩ.