Tình dục là một phần tự nhiên của đời sống con người. Nó không đơn giản là “tốt” hay “xấu”. Tác động của tình dục phụ thuộc vào sức khỏe, độ tuổi, sự đồng thuận, mức độ an toàn, mối quan hệ, trạng thái tâm lý và hoàn cảnh của mỗi người.
Khi diễn ra tự nguyện, an toàn và phù hợp với mong muốn của những người tham gia, hoạt động tình dục có thể mang lại cảm giác dễ chịu, giảm căng thẳng và tăng sự gần gũi. Ngược lại, tình dục không an toàn, không đồng thuận hoặc gây ảnh hưởng đến cuộc sống có thể dẫn đến nhiều hậu quả về thể chất lẫn tinh thần.
Tình dục có thể mang lại những lợi ích gì?
Trong quá trình kích thích và hoạt động tình dục, nhiều hệ thống trong cơ thể cùng tham gia, bao gồm não, hệ thần kinh, hệ tuần hoàn, hormone và cơ quan sinh dục. Vì vậy, những thay đổi mà một người cảm nhận không chỉ xảy ra ở cơ quan sinh dục.
1. Tạo cảm giác dễ chịu và khoái cảm
Kích thích tình dục hoạt hóa các vùng não liên quan đến phần thưởng, cảm xúc và khoái cảm. Nhịp tim và lưu lượng máu tăng, hệ thần kinh tự chủ thay đổi hoạt động, đồng thời cơ thể có thể giải phóng nhiều chất dẫn truyền thần kinh và hormone liên quan đến cảm giác dễ chịu.
Nếu đạt cực khoái, những phản ứng này thường trở nên mạnh hơn trong một khoảng thời gian ngắn. Sau đó, nhiều người cảm thấy thư giãn hoặc thỏa mãn.
2. Có thể giúp giảm căng thẳng tạm thời
Ham muốn, kích thích, tiếp xúc thân mật và cực khoái có thể ảnh hưởng đến hệ thống điều hòa stress của cơ thể. Một số người vì thế cảm thấy bớt căng thẳng, dễ chịu hoặc bình tĩnh hơn sau khi quan hệ.
Tuy nhiên, đây không phải là phương pháp điều trị stress, lo âu hay các vấn đề tâm lý. Có người cũng không cảm thấy thư giãn sau tình dục, đặc biệt khi trải nghiệm đó đi kèm áp lực, xung đột hoặc lo lắng.
3. Có thể giúp một số người dễ ngủ hơn
Sau cực khoái, cơ thể chuyển từ trạng thái kích thích cao sang giai đoạn thư giãn. Sự thay đổi của hệ thần kinh và các chất hóa học trong não có thể khiến một số người cảm thấy buồn ngủ và dễ đi vào giấc ngủ hơn.
Điều này không xảy ra giống nhau ở tất cả mọi người và không có nghĩa tình dục là một phương pháp chữa mất ngủ.
4. Tạo sự gần gũi trong mối quan hệ
Đối với những người mong muốn quan hệ tình dục với nhau, việc ôm, hôn, vuốt ve và quan hệ có thể tạo cảm giác thân mật và kết nối. Những phản ứng liên quan đến oxytocin và hệ thống phần thưởng của não được cho là góp phần vào cảm giác gắn bó này.
Nhưng tình dục không tự động làm một mối quan hệ trở nên tốt đẹp. Sự tin tưởng, giao tiếp, tôn trọng và đồng thuận vẫn quan trọng hơn số lần quan hệ.
5. Là một dạng hoạt động thể chất
Hoạt động tình dục có thể làm nhịp tim, nhịp thở và mức tiêu hao năng lượng tăng lên. Các nhóm cơ khác nhau cũng có thể hoạt động tùy tư thế và cường độ.
Tuy vậy, thông thường không nên xem tình dục là sự thay thế hoàn toàn cho tập thể dục. Mức vận động giữa các lần quan hệ và giữa mỗi người rất khác nhau.
6. Giúp con người khám phá phản ứng tình dục của chính mình
Trải nghiệm tình dục an toàn có thể giúp một người hiểu rõ hơn điều gì khiến mình cảm thấy thoải mái, điều gì tạo kích thích, giới hạn của bản thân nằm ở đâu và cách giao tiếp những mong muốn đó với bạn tình.
Hiểu cơ thể và biết nói rõ giới hạn cũng là một phần quan trọng của sức khỏe tình dục.
Tình dục có thể gây hại như thế nào?
Phần lớn những nguy cơ đáng chú ý không đến từ việc “có tình dục” đơn thuần mà từ cách hoạt động tình dục diễn ra: có bảo vệ hay không, có đồng thuận hay không, cơ thể có thoải mái hay không và hành vi đó có gây ảnh hưởng tiêu cực đến cuộc sống hay không.
1. Nguy cơ nhiễm các bệnh lây truyền qua đường tình dục
Một số tác nhân gây bệnh có thể truyền qua quan hệ âm đạo, hậu môn, đường miệng hoặc qua tiếp xúc da với vùng bị nhiễm. Những bệnh thường được nhắc đến bao gồm HIV, lậu, chlamydia, giang mai, herpes sinh dục, HPV và viêm gan B.
Nguy cơ khác nhau tùy loại hoạt động tình dục và tác nhân gây bệnh. Bao cao su và các biện pháp bảo vệ phù hợp có thể làm giảm đáng kể nhiều nguy cơ, nhưng không phải lúc nào cũng loại bỏ hoàn toàn nguy cơ.
2. Có thể dẫn đến mang thai ngoài ý muốn
Khi tinh trùng có cơ hội tiếp xúc với đường sinh dục nữ và gặp trứng trong thời điểm thích hợp, sự thụ tinh có thể xảy ra. Vì vậy, quan hệ âm đạo mà không sử dụng biện pháp tránh thai phù hợp có nguy cơ dẫn đến mang thai.
Không nên dựa hoàn toàn vào cảm giác, tính ngày một cách đơn giản hoặc xuất tinh ngoài như những phương pháp bảo vệ tuyệt đối.
3. Ma sát có thể gây đau hoặc tổn thương
Quan hệ quá mạnh, kéo dài, thiếu bôi trơn hoặc tiếp tục khi một người đang đau có thể gây kích ứng và những tổn thương nhỏ ở mô.
Khô âm đạo, căng thẳng, thay đổi hormone, một số thuốc hoặc chưa đủ kích thích cũng có thể khiến quan hệ trở nên khó chịu. Bôi trơn phù hợp, tăng thời gian kích thích và dừng lại khi đau thường quan trọng hơn việc cố tiếp tục.
4. Tình dục không đồng thuận có thể gây tổn thương nghiêm trọng
Đồng thuận phải được đưa ra một cách tự nguyện. Một người có quyền thay đổi ý định hoặc dừng lại bất cứ lúc nào, kể cả khi trước đó đã đồng ý.
Ép buộc, đe dọa, lợi dụng tình trạng không đủ khả năng đưa ra quyết định hoặc tiếp tục hành vi tình dục sau khi người kia không đồng ý không phải là một phần bình thường của đời sống tình dục.
5. Có thể ảnh hưởng tiêu cực đến tâm lý
Tình dục không phải lúc nào cũng tạo ra cảm giác hạnh phúc. Một người có thể cảm thấy lo lắng, hối tiếc, xấu hổ, trống rỗng hoặc buồn sau một trải nghiệm tình dục.
Cảm xúc sau quan hệ chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố như kỳ vọng, chất lượng mối quan hệ, trải nghiệm trước đây, văn hóa, niềm tin cá nhân và trạng thái tâm lý. Vì vậy, không nên cho rằng mọi người đều phải cảm thấy giống nhau sau khi quan hệ.
6. Tình dục có thể trở thành vấn đề nếu mất khả năng kiểm soát
Ham muốn tình dục cao tự nó không nhất thiết là bệnh. Một người có thể muốn quan hệ thường xuyên mà vẫn hoàn toàn khỏe mạnh.
Điều đáng quan tâm hơn là khi suy nghĩ hoặc hành vi tình dục trở nên khó kiểm soát, lặp lại dù gây hậu quả, hoặc bắt đầu ảnh hưởng rõ rệt đến công việc, tài chính, mối quan hệ, sức khỏe và những trách nhiệm khác.
Quan hệ tình dục nhiều có hại không?
Không có một con số chung quy định bao nhiêu lần quan hệ mỗi tuần là “bình thường” hoặc “quá nhiều”. Có người quan hệ thường xuyên, có người rất ít và có người không quan hệ trong thời gian dài. Những khác biệt này có thể đều nằm trong phạm vi bình thường.
Tần suất trở thành vấn đề khi cơ thể liên tục đau, rát hoặc tổn thương; một người cảm thấy bị ép phải quan hệ; hành vi tình dục gây mất kiểm soát; hoặc nó bắt đầu làm xáo trộn đáng kể cuộc sống.
Không quan hệ tình dục có hại cho sức khỏe không?
Không nhất thiết. Con người không bắt buộc phải quan hệ tình dục để duy trì sức khỏe cơ bản.
Một người có thể không có bạn tình, không có nhu cầu tình dục, lựa chọn kiêng quan hệ hoặc trải qua những giai đoạn rất ít ham muốn mà vẫn khỏe mạnh. Những lợi ích như vận động, thư giãn, kết nối xã hội và cải thiện tâm trạng cũng có thể đạt được bằng nhiều hoạt động khác.
Vì vậy, việc có đời sống tình dục tích cực có thể là một phần tốt đẹp của cuộc sống đối với nhiều người, nhưng không phải là tiêu chuẩn bắt buộc để đánh giá một người có khỏe mạnh hay hạnh phúc hay không.
Điều gì làm cho tình dục trở nên lành mạnh hơn?
Một đời sống tình dục lành mạnh không được quyết định đơn giản bởi tần suất quan hệ. Những yếu tố quan trọng hơn bao gồm sự đồng thuận rõ ràng, cảm giác an toàn, khả năng giao tiếp, tôn trọng giới hạn, phòng tránh bệnh lây truyền qua đường tình dục và sử dụng biện pháp tránh thai khi cần.
Hai người cũng nên có khả năng nói về những điều rất thực tế như bao cao su, xét nghiệm STI, tránh thai, đau khi quan hệ, mong muốn và những điều mình không muốn làm.
Khi nào nên chú ý đến sức khỏe?
Nên cân nhắc trao đổi với bác sĩ hoặc chuyên gia y tế nếu xuất hiện đau khi quan hệ kéo dài hoặc tái diễn, chảy máu bất thường, tổn thương hoặc vết loét vùng sinh dục, tiết dịch bất thường, đau hoặc rát khi tiểu, nghi ngờ phơi nhiễm STI, rối loạn cương kéo dài, hoặc những thay đổi tình dục gây ảnh hưởng đáng kể đến cuộc sống.
Nếu một hành vi tình dục xảy ra mà không có sự đồng thuận, ưu tiên quan trọng là sự an toàn và chăm sóc y tế phù hợp cho người bị ảnh hưởng.
Tóm lại: tình dục có lợi hay có hại?
Tình dục có thể mang lại lợi ích nhưng cũng có những nguy cơ. Trong hoàn cảnh tự nguyện, an toàn và phù hợp, nó có thể đem lại khoái cảm, thư giãn, sự gần gũi và là một phần tích cực của đời sống. Khi thiếu bảo vệ, thiếu đồng thuận, gây đau hoặc trở thành hành vi mất kiểm soát, nó có thể gây hậu quả cho cả thể chất lẫn tâm lý.
Vì vậy, thay vì hỏi “tình dục tốt hay xấu?”, câu hỏi hữu ích hơn là: hoạt động tình dục này có an toàn, tự nguyện, thoải mái và phù hợp với những người tham gia hay không?
Câu hỏi liên quan
- Quan hệ tình dục bao nhiêu lần một tuần là bình thường?
- Quan hệ tình dục có thực sự giúp giảm stress không?
- Vì sao nhiều người cảm thấy buồn ngủ sau khi đạt cực khoái?
- Không quan hệ tình dục trong thời gian dài có ảnh hưởng đến cơ thể không?
- Quan hệ tình dục quá thường xuyên có làm cơ thể suy yếu không?
- Điều gì xảy ra trong não và cơ thể khi con người quan hệ tình dục?
Nguồn tham khảo nên ưu tiên
Khi tìm hiểu sâu hơn về chủ đề này, nên ưu tiên tài liệu từ các cơ quan y tế công cộng, tổ chức chuyên môn về sức khỏe tình dục và sinh sản, trường đại học y khoa và các tài liệu y khoa đã được bình duyệt.