Giải thích trong 30 giây: PrEP là thuốc dự phòng HIV trước phơi nhiễm dành cho người chưa nhiễm HIV nhưng có nguy cơ mắc HIV. Khi sử dụng đúng theo phác đồ phù hợp, PrEP làm giảm mạnh nguy cơ nhiễm HIV qua đường tình dục; nó không phòng các STI khác và không thay thế xét nghiệm định kỳ.
Điều cần hiểu trước tiên
Xu hướng tính dục liên quan đến kiểu attraction tình cảm, lãng mạn hoặc tình dục mà một người trải nghiệm. Gay, lesbian và bisexual là các nhãn mô tả trải nghiệm này; chúng không tự nói lên tính cách, đạo đức, khả năng yêu, sức khỏe hay hành vi của một người.
Sức khỏe tình dục nên dựa vào hành vi, không dựa vào nhãn
Nguy cơ STI hoặc HIV được quyết định chủ yếu bởi loại tiếp xúc, vị trí tiếp xúc, dịch cơ thể, việc sử dụng hàng rào bảo vệ, xét nghiệm, vaccine và điều trị dự phòng. Không nên mặc định rằng một người có nguy cơ cao hay thấp chỉ vì họ là gay, lesbian hoặc bisexual.
Các lớp bảo vệ có thể phối hợp
Bao cao su hoặc hàng rào bảo vệ, chất bôi trơn phù hợp, vaccine HPV và viêm gan B, xét nghiệm STI, PrEP/PEP cho HIV khi có chỉ định và điều trị sớm đều có vai trò khác nhau. Không có một biện pháp duy nhất phòng mọi STI.
Phản ứng cơ thể không phải phép thử xu hướng
Cương, bôi trơn, nhịp tim tăng hoặc cảm giác kích thích có thể là phản ứng tự động. Một phản ứng sinh lý đơn lẻ không đủ để xác định một người là gay, lesbian, bisexual hay heterosexual. Xu hướng được hiểu tốt hơn từ mô hình attraction và cách người đó tự nhận diện theo thời gian.
Không cần “chứng minh” bằng kinh nghiệm
Một người không cần phải quan hệ với nhiều giới, yêu nhiều người hay có một số lượng trải nghiệm nhất định mới được phép dùng một nhãn. Trải nghiệm cá nhân và cách tự nhận diện thuộc về chính người đó.
Attraction có thể có tính linh hoạt
Ở một số người, hướng hoặc cường độ attraction khá ổn định; ở người khác có thể có sự thay đổi hoặc linh hoạt theo thời gian. Điều này khác với việc ép buộc thay đổi xu hướng. Không có bằng chứng đáng tin cậy rằng conversion therapy có thể biến đổi xu hướng một cách an toàn và có chủ đích.
Không nên suy luận từ khuôn mẫu
Không thể nhìn ngoại hình, giọng nói, cách ăn mặc, sở thích hay nghề nghiệp để xác định xu hướng của một người. Các khuôn mẫu xã hội không phải công cụ khoa học và dễ dẫn đến định kiến.
Sức khỏe tình dục vẫn cần được cá nhân hóa
Khuyến nghị về STI, HIV, vaccine, xét nghiệm, tránh thai hoặc chăm sóc sinh sản nên dựa trên cơ quan cơ thể hiện có, hành vi tình dục, bạn tình và nguy cơ thực tế. Ví dụ một người bisexual trong mối quan hệ khác giới vẫn có thể cần chăm sóc sức khỏe tương tự bất kỳ người nào có hành vi tương đương.
Coming out là quyết định cá nhân
Không ai bắt buộc phải công khai xu hướng của mình. Sự an toàn và quyền riêng tư là quan trọng. Có người cảm thấy được hỗ trợ khi chia sẻ, trong khi người khác có lý do chính đáng để giữ riêng thông tin này.
Những hiểu lầm thường gặp
- Bisexual không có nghĩa attraction phải chia đều 50/50.
- Người gay hoặc lesbian không cần chưa từng có attraction khác giới.
- Xu hướng tính dục không được xác định bằng xét nghiệm hormone.
- Phản ứng sinh lý không phải bằng chứng chắc chắn về xu hướng.
- Gay, lesbian và bisexual không phải bệnh cần chữa.
Khi nào nên tìm hỗ trợ?
Nếu một người đang lo lắng về sức khỏe tình dục, STI hoặc HIV, nên trao đổi với chuyên gia y tế dựa trên nguy cơ cụ thể. Nếu áp lực về xu hướng, kỳ thị hoặc quá trình tự nhận diện gây stress đáng kể, chuyên gia sức khỏe tâm thần có kiến thức về xu hướng tính dục có thể hỗ trợ mà không áp đặt nhãn hay cố thay đổi xu hướng.
Câu hỏi liên quan
- Xu hướng tính dục là gì?
- Bisexual nghĩa là gì?
- Xu hướng và phản ứng sinh lý có luôn trùng nhau không?
- STI có thể lây giữa hai phụ nữ như thế nào?
- PrEP có vai trò gì trong phòng HIV?
Nguồn khoa học nên tham khảo
Nên ưu tiên WHO, CDC, American Psychological Association, American Psychiatric Association, các tổ chức y học tình dục, HIV/STI và các nghiên cứu được bình duyệt về xu hướng tính dục và sức khỏe tình dục.
Nội dung nhằm mục đích giáo dục, tôn trọng sự đa dạng xu hướng tính dục và không thay thế tư vấn y khoa cá nhân.