Giải thích trong 30 giây: Chu kỳ kinh nguyệt là chuỗi thay đổi hormone ở buồng trứng và tử cung lặp lại theo thời gian để chuẩn bị cho khả năng mang thai. Chu kỳ được tính từ ngày đầu có kinh của một kỳ đến ngày trước kỳ kinh tiếp theo và thường gồm pha nang noãn, rụng trứng và pha hoàng thể.
Chu kỳ gồm những giai đoạn nào?
Thường được mô tả bằng pha nang noãn, rụng trứng và pha hoàng thể, đồng thời nội mạc tử cung cũng trải qua các giai đoạn bong, tăng sinh và chế tiết.
Hormone nào điều khiển?
FSH, LH, estrogen và progesterone phối hợp qua trục hạ đồi–tuyến yên–buồng trứng.
Chu kỳ là kết quả của sự phối hợp hormone
Vùng hạ đồi, tuyến yên và buồng trứng liên tục trao đổi tín hiệu. FSH và LH điều khiển hoạt động của nang noãn, trong khi estrogen và progesterone tác động lên nội mạc tử cung và tạo phản hồi ngược lên não và tuyến yên.
Không có một chu kỳ “chuẩn” duy nhất
Độ dài chu kỳ, lượng máu, mức đau, thời điểm rụng trứng và các triệu chứng đi kèm có thể khác nhau giữa từng người. Một chu kỳ không đúng 28 ngày vẫn có thể hoàn toàn bình thường.
Những yếu tố thường làm chu kỳ thay đổi
- Tuổi và giai đoạn sinh sản.
- Stress và giấc ngủ.
- Thiếu năng lượng hoặc thay đổi cân nặng.
- Bệnh cấp tính hoặc bệnh mạn tính.
- Thuốc và biện pháp tránh thai hormone.
- Rối loạn tuyến giáp, PCOS hoặc các nguyên nhân nội tiết khác.
Rụng trứng và kinh nguyệt không phải một sự kiện
Rụng trứng xảy ra giữa chu kỳ sinh lý, còn kinh nguyệt xảy ra sau đó nếu không có thai và hormone từ hoàng thể giảm. Có những chu kỳ có chảy máu nhưng không rụng trứng, đặc biệt ở một số giai đoạn như những năm đầu sau dậy thì hoặc tiền mãn kinh.
Khi nào nên được đánh giá?
Nên trao đổi với bác sĩ khi kinh thay đổi rõ và kéo dài, mất kinh, chảy máu rất nhiều, đau làm gián đoạn sinh hoạt, chảy máu giữa kỳ lặp lại, có dấu hiệu thiếu máu hoặc có khả năng mang thai mà kinh bị trễ.
Những hiểu lầm thường gặp
- Chu kỳ không bắt buộc phải đúng 28 ngày.
- Rụng trứng không nhất thiết xảy ra ngày 14.
- Có kinh không luôn chứng minh chu kỳ đó đã rụng trứng.
- Đau rất nhiều không phải điều bắt buộc của kinh nguyệt.
Câu hỏi liên quan
- Chu kỳ kinh nguyệt là gì?
- Rụng trứng là gì?
- PMS và PMDD khác nhau thế nào?
- Khi nào kinh nguyệt không đều nên đi khám?
Nguồn khoa học nên tham khảo
Nên ưu tiên tài liệu về chu kỳ kinh, rụng trứng và sức khỏe sinh sản từ ACOG, NIH, NHS, FIGO và các nghiên cứu nội tiết sinh sản được bình duyệt.
Nội dung nhằm mục đích giáo dục và không thay thế tư vấn, chẩn đoán hoặc điều trị y khoa.